العلامة المجلسي ( مترجم : سيد عبد الحسين رضائى )

269

بحار الأنوار ( ج 74 ) ( كتاب الروضة در مبانى اخلاق از طريق آيات و روايات ) ( فارسى )

و در كار ماليات براى شايستگى ماليات دهندگان بازرسى كن زيرا كه در اصلاح ماليات و دهندگان آن شايستگى است براى ديگران و ديگران شايسته نميشوند مگر بوسيله اصلاح آنان زيرا مردمان همه جيره خور ماليات و اهل مالياتند پس بايد انديشه‌ى تو در آبادى زمين رساتر باشد از كشيدن خراج زيرا كه ماليات بدست نمىآيد مگر بآبادى و هر كس ماليات را بدون آبادى زمين بجويد شهرها را ويران كرده و بندگان را نابود و كارش پابرجا نشود مگر اندكى . پس گرد آور صاحبان خراج را از هر شهرى از آنان بخواه وضع شهرشان را و آنچه كه مربوط باصلاح و فراوانى ماليات است گزارش دهند ، بعد بپرس از آنچه كه دانشمندان از ديگران به تو گزارش ميدهند اگر شكايت از ماليات سنگين يا قطع شدن آب يا تغيير دادن زمينى از نظر پست و بلندى يا از فشار تشنگى يا از آفتى بايشان تخفيف ده باندازه‌اى كه اميد دارى كار آنان اصلاح شود و اگر از تو كمك بخواهند بر اصلاح آنچه كه توانائى بر آن بمالشان دارند از نظر هزينه كمك‌شان كن زيرا كه سرانجام كمك تو ايشان را شايسته است و بر تو گران نيايد چيزى كه بواسطه‌ى آن هزينه آنان را سبك مىنمائى زيرا كه اين كار پس‌اندازيست كه بواسطه‌ى آنان به تو برميگردد براى آبادى شهرهايت و آرايش حكومتت با كسب كردن تو دوستى ايشان را و نيكو نمودن نيتهايشان را و رساندن خير فراوان و آنچه كه آسان مىكند خدا بواسطه‌ى آن از كشاندن آنان زيرا ماليات به زحمت كشيده نميشود با اينكه آن ماليات معامله‌ايست كه اعتماد بر آن دارى ، اگر اتفاقى افتد تو بر آن خاطر جمع باشى به جهت زيادى نيروى آنان به آنچه ذخيره كرده‌اى از راحتى ايشان و اطمينان از ايشان به آن طور كه ايشان را عادت داده‌اى از عدالت و نرمى خويش و شناختن ايشان عذر ترا در كارى كه اتفاق افتاده همان كارى كه در آن بر ايشان اعتماد كرده‌اى آنان هم با ميل شانه زير بارش نهاده‌اند زيرا كه آبادى آسانست بوسيله آنان .