ياقوت الحموي ( مترجم : منزوى )

پيشگفتار 63

معجم البلدان ( فارسى )

بو الفرج اصفهانى : على پسر حسين ( 284 - 356 ) نگارندهء « اغانى » و « مقاتل » و « ميخانه و مىگساران » و بسيار ديگر . زندگينامهء او را در « معجمد 13 : 94 - 136 و زركلى ج 5 ص 88 » از منابع بسيار آورده‌اند ياقوت ، با اينكه مىگويد : من همهء آغانى را به خامهء خودم در ده جلد نوشتم ، باز تنها در 21 جا از او نقل مىكند . فرضى ( ابن - ) عبد الله پسر محمد ( 351 - 403 ) قرطبه‌اى « تاريخ علماى اندلس » از او با « صلهء » ابن بشكوال كه دنبالهء آن است در مادريد چاپ شده است ن ك : بشكوال ( ابن - ) . ياقوت در 26 جا زندگينامه اندلسيان را از « تاريخ علماى اندلس » از وى نقل مىكند . ن . ك چ ع 1 ، ص 285 ، ترجمهء فارسى ص 252 ، پانوشت 9 و زركلى 4 : 265 ) و بشكوال در همين كتابنامه . فزارى : ( خاندان - ) محمد و اسحاق پسران ابراهيم فزارى ، منجمان منصور دوانيقى ( خليفهء دوم عباسى 136 - 158 ) به گفتهء نديم و ابن طاوس و ذريعه صاحب زيج بوده‌اند . ياقوت كمتر از ده جا ، آگاهىهاى رياضى نجوم و جغرافى از ايشان نقل مىكند . البته نام قبيلهء فزاره به گفتهء وستنفلد بيش از شصت جا آمده است . ن . ك چ ع 1 ، ص 27 ترجمهء فارسى ص 25 . فضل ( بوال - ) ابن طاهر مقدسى : ن . ك . مقدسى قيسرانى . فضلان ( ابن - ) ن . ك : سفرنامهء ابن فضلان . ابن فقيه همدانى : ن . ك : بلدان فقيه ، شيزرى ، مسعود . فندق ( ابن - ) ن . ك بيهقى . فهرست وستنفلد : اين خاورشناس ( 1808 - 1899 م ) پس از چاپ كردن معجمد در چهار جلد يك جلد پنجم را به تحقيقات متن و جلد ششم را به فهرستها اختصاص داد . او سه فهرست را براى اين كتاب فراهم كرد . 1 - فهرست جاها ص 1 تا 236 . هر صفحه سه ستون . 2 - فهرست گروه‌ها و قبيله‌ها ص 237 تا 262 . هر صفحه دو ستون . 3 - فهرست نام كسان ، ص 265 تا 781 با يك صفحه پيش گفتار به زبان آلمانى ن . ك عنوان چاپهاى معجم البلدان ص 20 اين مقدمه . فيصل : ( كتاب ال . . . ) نگارش حازمى است . ن . ك : حازمى و مقدمه ياقوت ص 8