ياقوت الحموي ( مترجم : منزوى )

پيشگفتار 54

معجم البلدان ( فارسى )

صاحب اصنام : ن . ك : كلبى ، هشام پسر محمد ، و پيش گفتار ياقوت ( چ ع 1 ص 7 پانوشت 6 . صاحب اغانى : ن . ك : فرج ( بوال ) اصفهانى . صاحب انموذج : ن . ك : رشيق ( ابن - ) قيروانى . صاحب تاريخ بلخ : ياقوت در چ ع : 4 : 84 : 16 آگاهىهايى دربارهء بلخ ، از چنين كسى بىهيچگونه نشان ديگر نقل مىكند . وستنفلد در چ ع 6 ص 475 نام او را محمد بن عقيل بلخى ( م 316 ) و در ص 679 نقل ياقوت را از اين مرد در سه جاى معجمد نشان مىدهد . چلبى در كشف الظنون ص 289 دو تاريخ بلخ ياد مىكند ، يكى از اين محمد بن عقيل و ديگر از على بن محمود كعبى . صاحب تاريخ جرجان : سهمى ، حمزهء گرگانى ( 347 - 427 ) پسر يوسف اندرزگو . در درستى و نادرستى راويان نگاشته است ( زركلى 2 : 314 ) و ش . ش 1015 ، از منابع بسيار . ياقوت در 8 جا از وى نقل دارد . ن . ك چ ع 1 ص 59 و ترجمهء فارسى ص 55 پانوشت 4 . صاحب تاريخ دمشق : ن . ك : عساكر ( ابن - ) صاحب تاريخ قزوين : خليل خليلى ( م 446 ) پسر عبد اللّه قزوينى . ياقوت زندگينامهء او و پسرش واقد ( آتش‌بان ) خطيب ( اندرزگو ) را در ( چ ع 4 : 90 : 11 ) آورده است . چلبى در كشف الظنون ص 70 و 300 و اسماعيل پاشا « هديه 1 ص 350 » دو كتاب به نام « ارشاد » در تاريخ به وى نسبت داده‌اند ، يكى دربارهء همهء دانشمندان دوم در دانشمندان قزوين است . ياقوت در 5 جا از وى نقل مىكند . صاحب تحبير : ن . ك سمعانى عبد الكريم . صاحب تكملة : ياقوت از كسى با اين عنوان ، در چ ع 2 : 724 : 11 و 3 : 154 : 13 و 3 : 628 : 6 ، نام جغرافيائى را با واسطه نقل مىكند ، گمان مىكنم تكلمة اللغة خارزنجى باشد . ن . ك خارزنجى . كه چاپ شده ليكن من آن را نديده‌ام . و شايد بشكوال ( ابن - ) باشد كه در همين كتابنامه ديده مىشود . صاحب جامع . . . : ياقوت در بعضى جاها از صاحب جامع با اضافه به نگارنده‌اش چون جامع غورى نقل مىكند كه بايد در نام مؤلف جستجو شود . چون صاحب جامع الغورى : غورى و برخى را هنوز من نشناخته‌ام . چون صاحب جامع الكوفى ( ج 4 : 47 : 3 ) و كتاب بنى كنانه ( چ ع 3 : 615 : 2 ) و كتاب هذيل ( چ ع 3 : 749 : 14 ) .