خ . در 698 ص با مقدمه و دو فهرست ، در انتشارات بنياد فرهنگ ايران پخش كرد . تكريتى : يحيا پسر جرير ( م 472 ) پزشك آرامى تبار مسيحى ساكن بغداد بود . ياقوت پنج جا ، آگاهىهاى جغرافيايى - تاريخى مسيحيان را از وى و كتابى نگاشتهء او دربارهء شهرهاى « ادسا - رها ، افاميه ، انطاكيه - انطوخيا ، حلب - باروّا » با يادآورى نام آرامى سه تا از آنها نقل مىكند . زركلى زندگينامهء او را از هدية العارفين 2 : 519 و بروكلمان آورده است . چلبى كتاب « المختار من كتب اختيارات الفلكيّه » او را كتابى بزرگ توصيف مىنمايد ( كشف الظنون ص 1624 ) . تميم‌دارى : پسر اوس ( م 40 ه . ق ) او از يهوديان مدينه بود . در سال نهم با يارانش مسلمانى پذيرفت . ياقوت در چ ع 1 ص 195 س 18 متن يك سند را مىآرد كه پيامبر ( ص ) شهر « حبرون - خليل » را به وى بخشوده است . بسيارى از روايات معروف به اسرائيليات به دست اين مرد وارد شده است . تنوخى ( قاضى - ) : بوعلى محسن ( 327 - 384 ) پسر على پسر محمد . از آراميان عرب شده است . در بصره زاده و بزرگ شد ، خود و پدر و پسرش ، شاعر و نويسندهء دربار عضد الدوله بويه بود . پدرش نديم مهلّبى حسن پسر محمد ( 291 - 352 ) وزير ، و به كمك او دادرس رامهرمز شد . او را است « فرج بعد از شدت » كه در سال 651 به فارسى گردانيده شده ، و بارها چاپ شده است . ياقوت شش جا از وى نقل مىكند . ن . ك : ذريعه ج 5 : 50 : و ج 16 : 154 ، خلكان 3 : 301 ، زركلى 5 : 142 ، 6 : 176 و فهرست تجارب الامم مشكويه - منزوى . توّزى : عبد الله پسر محمد ( م 238 ) يكى از منبع‌هاى ياقوت است كه در 4 جا از او نقل دارد . ن . ك چ ع 1 ص 266 فارسى ص 237 پانوشت 3 . ثابت پسر بوثابت : يا ثابت بن ابى ثابت ، عبد العزيز ( چ ع 1 : 99 و 116 ) يا بوبكر بن ثابت ( چ ع : 2 : 883 : 7 ) ياقوت در اين سه جا انگيزهء نام گذارى شهرها و ضبط آنها را از وى نقل مىكند . زندگينامهء او را نيز در ( معجما 7 : 141 - 142 ) آورده او را شاگرد قاسم پسر سلام ( 157 - 224 ) مىشمرد ، پدر او و پسرش هر دو عبد العزيز نام داشته‌اند . و شايد احمد پسر ثابت ( چ ع 3 : 630 : 14 ) پسر او باشد . ثعلب : بو العباس ، احمد پسر يحيا ، شايد كرد ، مولاى قبيلهء شيبان ، زاده و درگذشتهء بغداد ( 200 - 291 ) باشد . ياقوت مطالب دستور زبان عرب را در 60 جا از وى نقل مىكند . ن . ك : چ ع 1 ، ص 103 فارسى ص 96 پانوشت ش 3 ( معجما 5 : 102 - 146 ) . ثلّاج : ( ابن - ) بوالقاسم ( م 338 ) يكى از منبع‌هاى ناشناختهء ياقوت در چ ع 1 : 70 و 4 : 188 و 268 از وى نقل مىكند . شايد با ثلاج وزير شيعى مقتدر عباسى و هم‌پيمان شلمغانى پيوندى داشته باشد ، كه در 322 با شلمغانى و بوعون منجم و گروهى از دانشمندان گنوسيست مسلمان كشته شدند . ن . ك چ ع 1 : 70 : ترجمهء فارسى ص 64 پانوشت 3 .