بربر ، تا به سرزمين مغرب مىباشد . بلندترين روز اينان در آغاز اقليم ، سيزده ساعت و ربع است ، و در پايان سيزده و سه چهارم ساعت و وسط آن سيزده ساعت و نيم است . درازاى اين اقليم از خاور تا به باختر نه هزار و سيصد و دوازده ميل و چهل و دو دقيقه و پهناى آن چهارصد و دو ميل و پنجاه و يك دقيقه است ، مساحت ضرب شدهء آن سه ميليون و ششصد و نود هزار و سيصد و چهل ميل و پنجاه و چهار دقيقه است . اقليم دوم از ديدگاه ايرانيان از آن ستارهء مشترى و از ديدگاه روميان از آن خورشيد است و نام فارسى آن هرمز ( - مشترى ) است . از برجها كمان « 1 » و ماهى « 2 » را دارد . و هر چه در خاور و باختر در اين خط باشد جزو آنست . اقليم سوم : آغاز آن آنجا است كه در نيم روزى كه شب و روز برابر باشند ، سايهء آدم ايستاده سه گام و نيم و يكدهم و يك ششم دهم گام باشد ، پايان اين اقليم نيز در آنجا است كه سايهء شخص در همان ساعت چهار گام و نيم و يك سوم دهم گام باشد . بلنداى روز در وسط اين اقليم به چهارده [ 31 ] ساعت مىرسد . اين اقليم نيز از خاور آغاز شده بر شمال چين و هند و سند و كابل و كرمان و سگستان و فارس و اهواز و عراقين و شام و مصر و اسكندريه مىگذرد . شهرهاى آن پس از شهرهاى چين ، ميانهء آن نزديك مدين در بخش شام ، واقصه در بخش عراق است . ثعلبيه و هر آنچه در آن خط است مرز جنوبى اين اقليم است و مدينة السلام ( بغداد ) و فارس و قندهار و هند ، و از سرزمين سند ، ملتان ، كرور و كوهستان افغان و « صور » شام و طبريه و بيروت در مرز شمالى آن است ، و هر چه در آن خط است ميان دو اقليم مىباشد . شهرهاى معروف آن غزنه ، كابل ، رخج ، كوههاى زابلستان و سگستان ، اصفهان ، بست ، زرنج ، كرمان ، و از فارس ، استخر ، گور ، فسا ، شاپور ، شيراز ، سيراف ، گناوه ، سينيز ، مهروبان و همهء حوزهء اهواز ، و از عراق ، بصره ، واسط ، كوفه ، بغداد ، انبار ، هيت ، جزيره ، و از شام ، حمص ( در برخى روايتها ) ، دمشق ، صور ، عكا ، طبريه ، قيساريه ، أرسوف ، رمله ، بيت المقدس ، عسقلان ، غزه ، مدين ، قلزم ، و از سرزمين مصر ، فرما ، تنيس ، دمياط ، فسطاط ، اسكندريه ، فيوم ، و از مغرب ، برقه ، افريقيه ، قيروان ، قبيله‌هاى بربر در سرزمين مغرب ، تاهرت ، سوس ، كشور طنجه ، و به درياى محيط پايان مىپذيرد . بلندترين روز ايشان در ابتداى اقليم ، سيزده و سه چهارم ساعت و در وسط آن چهارده ساعت و در پايان چهارده ساعت و يك چهارم ساعت است . درازاى اين اقليم از خاور تا باختر هشتصد هزار و هفتصد و هفتاد و چهار ميل و بيست و سه دقيقه ، و پهناى آن سيصد و چهل و هشت ميل و چهل و پنج دقيقه ، و مساحت آن سه ميليون « 3 » و شش هزار و چهارصد و پنجاه و هشت ميل و بيست و نه دقيقه است . اقليم سوم از ديدگاه ايرانيان از آن مريخ و از ديدگاه روميان از آن عطارد ( تير ) است . نام فارسى اين اقليم بهرام است . از برجها بره « 4 » و عقرب « 5 » را دارد . و هر چه در خط آنست در اين اقليم به شمار است . [ 32 ]

--> ( 1 ) . قوس . برج نهم ، آذر ماه كنونى . ( 2 ) . حوت . برج دوازدهم ، اسفند ماه . ( 3 ) . متن : ثلاثمايه الف الف . . . است ولى با نگاه به مساحت شش اقليم ديگر كه از چهار ميليون آغاز و به يك ميليون پايان مىيابد ، نادرستى اين عدد و همچنين عدد مساحت اقليم هفتم آشكار است . شايد در اقليم سوم « ثلاثة الاف الف » درست باشد و در اقليم هفتم « مائتا الف » زيادتى از رونويس كنندگان باشد . ( 4 ) . حمل . نخستين برج . فروردين ماه كنونى . ( 5 ) . برج هشتم . آبان ماه كنونى .