عالم اجسام . عالم كون و فساد - مراد عالم مادى و طبايع است . كون و فساد . عالم لاهوت - عالم سرمدى و صقع ربوبى . سرمد . عالم متخيلات - عالم خيال ، عالم صور خياليه از ديدگاه ملا صدرا عالم متخيلات و صور خياليه بسيار مهم است وى گويد : « 1 » و عالم متخيلات يعنى عالم صور باطنيه نيز عالمى است كه در جهت اشتمال بر جميع صور لذت‌بخش و يا صور آزاردهندهء دردناك ، عينا نظير و مطابق اين عالم يعنى عالم محسوسات است با اين فرق كه صور باطنيهء لذت‌بخش و يا آزاردهنده به مراتب شديدتر از صور محسوسات‌اند . زيرا اين صور ، لطيف‌تر و قوىتر از صور محسوسات‌اند ( و بنابر اين لذت حاصل از تخيل بهشت و اشجار و انهار و حورالعين و غلمان و تجسم آن‌ها در خيال ، و درد و الم ناشى از تخيل جهنم و مار و عقرب و زقوم موجود در آن و تجسم آن‌ها در خيال ، به مراتب شديدتر و قوىتر از لذت و يا درد و الم حاصل در دار دنيا و عالم محسوسات است ) . پس اين صور باطنيه منقسم مىگردد به صورى ( لذت‌بخش ) به نام جنت و بهشت سعدا و به صورى ( آزاردهنده و دردناك ) به نام جهنم اشقيا . و اما ( عالم معقولات يعنى ) عالم آخرت محض ( يعنى عارى از ماده و هر نوع صورتى اعم از حسى و خيالى ) ، عالم وحدت و جامعيت است ، پس هر كثرتى ( اعم از كثرت حسى و كثرت خيالى ) كه بدين عالم قدم مىنهد ، به علت شدت وحدت اين عالم مضمحل و نابود مىگردد ( و به وحدت مىپيوندد ) و هر سايه و شبحى ( كه از آثار عالم كثرت است ) از شدت نورانيت و تلألؤ ضياء و درخشش نور وحدت متلاشى و معدوم مىگردد و تنها سابقون مقربون ( يعنى صاحبان نفوس قدسيه الهيه مانند انبيا و اوليا ) به اين عالم محشور مىگردند و بدان راه مىيابند . زيرا انيت و وجود خاص آنان فانى در وجود حق گرديده و ايشان به وجود حقانى ( خالص از هر نقص و قصور و قيود و حدود ) متحقق شده‌اند ، نه اصحاب يمين ( و ارباب طاعات و عبادات ) كه همواره مشغول مطالعه و مشاهدهء مظاهر اسما و صفات بوده ( و بدين علت از مطالعه و مشاهدهء ذات محجوب مانده‌اند ) زيرا التفات و توجه آنان به ذوات خويش كه منور به نور رحمت الهى است باقى است ( و اين التفات و توجه مانع و حجابى است از التفات و توجه به ذات الهى ) و اما اصحاب شمال كه خويشتن را در دار دنيا به كند و زنجير شهوات و لذايذ جسمانى محبوس و مقيد ساخته‌اند ايشان به گودال‌هاى طبيعت و دركات آن سقوط نموده و از آسمان رحمت به قعر چاه طبيعت نزول كرده و در محفل بعد و حرمان با حزب شيطان نشسته‌اند . عالم مثل معلقه - مثل . عالم مجردات - عالم عقول و نفوس . عقول و نفوس . عالم مدبرات نفسانيه - يعنى عالم نفس ، ملا صدرا گويد نخستين بابى كه از درياى جبروت گشوده شد به روى اين عالم نفس كل و روح امين و لوح محفوظ و كتاب مبين بود و آن همان آبى است كه عرش رحمان بر او است كه

--> ( 1 ) ترجمهء شواهد الربوبيه ، ص 247 .