و مع وحدته كل القوى . . . و اول صادر را كه از آن تعبير به امر الهى شده است عقل كل و عنصر اول هم نامند . ملا صدرا گويد در زبان پهلوى بهمن ناميده‌اند و فلاسفه از كلمه عالم آن را مىخواهند زيرا همه موجودات از آن صادر شده است و او هم از ذات حق تعالى كه سرانجام فرمودند لا مؤثر فى الوجود الا هو و يا ليس فى الوجود الا اللَّه زيرا كه همه چيزها لك است به جز ذات او و نيز يكى از نام‌هاى اول صادر ، ام الكتاب است و علىّ الحكيم و حقيقت محمديه است زيرا مشتمل بر همهء محامدى است كه به وسيلهء آن‌ها خدا ستايش مىشود و از اين رو است كه حضرت رسول اكرم فرمودند اول ما خلق اللَّه نورى . نخستين آفرينش خداوند نور من بود پس عقل اول و بالجمله حقيقت محمديه كه تعبيرى ديگر از عقل اول است به اعتبارات مختلف نام‌هاى مختلف دارد به اعتبار اين‌كه درّاك اشياء است عقل است و به اعتبار اين‌كه منقوش به نقش خاتم خالق خود مىباشد لوح محفوظ است و از آن رو كه غايت ممكنات است روح محمدى و نور محمدى است و از اين رو كه نقاش علوم بر الواح ارواح فلكيه و عنصريه است قلم است . عالم انفس - عالم انفس در مقابل عالم آفاق است و مراد جهان نفس و نفسانيات است . « 1 » عالم انوار - مراد عالم انوار طوليه و عرضيه است . انوار مجرده . عالم انوار عقليه - انوار عقليه و مجرده . عالم انوار مجرده - انوار مجرده . عالم انوار مدبره اسفهبديه - مراد عالم نفوس ناطقه است . انوار مدبره و انوار اسفهبديه . عالم برزخ - مراد از عالم برزخ گاه عالم بعد از مرگ و قبل از حشر و قيامت است و گاه مراد عالم مثل معلقه است و بالأخره عالمى كه حد فاصل و واسطه ميان مجردات محضه و جسمانيات بحت است عالم برزخ گويند . « 2 » عالم بوار - مراد عالم جسمانى است كه در معرض كون و فساد و زوال است . « 3 » عالم تغييرات و استحالات - عالم تغييرات و استحالات در مقابل عالم ثابتات است كه عالم مجردات باشد . « 4 » عالم تكوين - مراد عالم وجود است به طور مطلق و گاه عالم جسمانى را به طور اخص اراده كنند بابا افضل گويد : و حيز مخلوقات را تكوين گويند . تكوين و كون و فساد . عالم جسمانى - مراد عالم طبيعت و اجسام است . عالم جسمانى عبارت از فلك محيط و ما فيها است از افلاك و عناصر و عالم روحانى عالم عقل و نفس و صور است ، عالم روحانى محيط به عالم افلاك است و عالم افلاك محيط به عالم اركان است . عالم اجسام و عالم خلق . عالم حركات - عالم حركات و متحركات در مقابل عالم ثابتات است و مراد عالم جسمانى

--> ( 1 ) رسائل ، ملا صدرا ، ص 288 و اسفار ، ج 2 ، سفر 1 ، ص 52 . ( 2 ) اسفار ، چاپ سنگى ، ج 4 ، ص 189 . ( 3 ) رسائل ، ملا صدرا ، ص 261 . ( 4 ) اسفار ، چاپ سنگى ، ج 2 ، ص 102 .