است . حديث قدسى - كنت سمعه الذى به يسمع و بصره الذى به يبصر و يده الّذى بها يبطش و رجله الذى بها يمشى - ( ج 1 از 3 ، 378 ) در مقام بيان اين كه نفس در عين وحدت همهء قوت‌ها است . اعرفكم بنفسه ، اعرفكم بربّه ( ج 1 از 4 ، 306 ) كه در باب شرف و تقرب آن مىباشد . لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ( ج 1 از 4 ، 304 ) كه احسن تقويم نفس ناطقه است يعنى اين روح مجرد است كه آن را زيبا كرده و به مرتبه احسن تقويم صعود داده است . و ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ ( ج 1 از 4 ، 303 - 304 ) كه همان نفس و روح مجرد باشد كه خلق ديگر است . يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ ( ج 2 از 3 ، 183 ) حكايت از عشق اكبر و عشق به حق دارد كه معشوق حقيقى تمام موجودات است . وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ - وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ اللَّهُ مِنْ وَرائِهِمْ مُحِيطٌ - ( ج 2 از 3 ، 153 ) در بيان اين كه همهء موجودات عاشق حق‌اند و سير الى اللَّه كنند و او را تسبيح نمايند . إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً ( ج 2 از 3 ، 132 ) در بيان حركات ارادى و افعال اختيارى . يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ ( ج 2 از 4 ، ص 5 ) نور ، 24 كه در مقام بيان تجسّم اعمال است . ( ج 2 از 4 ، 4 و 5 ) وَ جَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَ الْخَنازِيرَ ( مائده ، 65 ) . ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ يَطِيرُ بِجَناحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ ( اعراف ، 38 ) . ( ج 2 از 4 ، 166 ) فَقُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ ( اعراف ، 166 ) در مقام بيان مسخ سيرت و درون انسانها و نفوس خبيثه . ( ج 1 از 4 ، 321 ) روايت نبوى . القلوب اربعة . قلب اجردا فيه سراج يزهر فذلك قلب المؤمن و قلب اسود منكوس فذلك قلب الكافر و قلب مربوط على علاقة فذلك قلب المنافق و قلب مصّفح فيه ايمان و نفاق فمثل الايمان فيه مثل البقلة يمدّها الماء الطيّب و مثل النفاق فيه كمثل القرحة يمدّها القيح و الصديد و . . . در مقام بيان سيرت و درون انسان‌هاى خوب و بد و مسخ درون منافقان و كفار . ( ج 1 از 4 ، 312 ) خلق اللَّه صورهم على صور بنى آدم و ما نزل ملك من السّماء الّا و معه واحد من الروح - در باب خلقت ارواح و ملائكه . ( ج 2 از 4 ، 139 ) لو لا انّ الشياطين يحومون على قلوب بنى آدم لنظروا الى ملكوت السماء . در مقام بيان اين معنى كه انسان‌ها قابليت دارند كه حقايق را مستقيما از ملكوت اعلى دريابند . نهايت موانع و حجب نفس اماره آن‌ها را از شهود حقايق مانع مىشود . ( ج 2 از 4 ، 143 ) عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى . كه منظور جبرئيل است . ( ج 2 از 4 ، 152 ) ان فى الجنّة سوقا يباع فيه الصور . كه سوق ( بازار ) عبارت از لطف الهى است كه منبع قدرت است . ( ج 2 از 4 ، 227 ) يحشر الناس على صورنيّاتهم ، يحشر بعض الناس على صورة يحسن عندها القردة و الخنازير - بيان تجسّم اعمال .