دين را يكى و شرايع را گوناگون مىداند ، شارعين شرايع هر يك در تهذيب اخلاق و رساندن انسان‌ها به كمالات معنوى سهمى را ايفا كرده‌اند كه سهم اعظم ويژهء خاتم پيامبران است و بنابراين سالك بايد همهء مراحلى را كه انبيا مأمور به ابلاغ آن بوده‌اند بگذراند و لذا ملاحظه مىشود كه فصوص او بيانگر اين مراحل است كه از فصّ آدميت شروع مىشود و به فصّ فرديت فى كلمهء محمديت خاتمه مىيابد ، از نظر او همه واضعين شرايع مانند شيث ، نوح ، ادريس ، ابراهيم ، اسماعيل ، يعقوب ، يوسف ، هود ، صالح ، شعيب ، لوط ، سليمان ، داوود ، يونس ، ايوب ، يحيى ، زكريا ، الياس ، لقمان ، هارون و موسى هاديان بشر و معالجه كنندگان امراض روحانى بوده‌اند . اين آثار وجودى از مرتبهء و احديت صادر و به وحدانيّت ظاهر و باز هم به وحدانيّت باز مىگردند . ابن عربى وجود را از مقولهء مطلق لا به شرط مىداند كه با هر شرطى جمع مىشود و در وجود او دوئيت و كثرت نيست لكن فيلسوف يا عارفان ديگر وحدت وجودى وجود را واحد و موجود را متكثر مىدانند . متكلمان در باب خلقت ، خلق را فعل الهى خارج از محيط الوهيت مىدانند و كارى به تفكيك مرتبهء ذات و صفات و افعال ندارند . ابن عربى خلق را از آثار تجليات وجودى فعل مىداند و به عبارت ديگر خلق به نزد ابن عربى تجليات فعلى ذات خداست در مظاهر كون و وجود و تجليات افعال به مانند تجليات ذات . هر دو بر محور الوهيت دور مىزنند و هيچ چيزى خارج از دايرهء الوهيت نمىباشد و هيچ چيزى خارج از دايرهء مطلق نيست و به دايرهء معرفت نيز پيوسته است . در نظر او تجليات مبدأ معارف است ، معارف حسّى يا فكرى و يا روحى . وى تجليات را به منزلهء صور جاويد يا حقايق ازليه مىداند كه بر آينه دل شعاع مىاندازد و سبب معرفت مىشود و بالجمله بين وجود و معرفت رابطه‌اى محكم است . قلب و عقل در انسان همه چيز است . وجود آن دو با معرفت يكى است . تجلى از ديدگاه او آن چيزى است كه از انوار معرفت براى قلب كشف مىشود . پس معرفت انكشاف حقايق اشياء است . نور واسطهء بين وجود و معرفت است . و تجليات نور الانوار موجب كشف حقيقت مطلقه مىشود . و اين است خلاصه انديشه ابن عربى كه از لحاظ دستور عملى آن در فتوحات مكيه پياده شده است و صدر الدين شيرازى در موارد متعدد از اسفار اربعه مورد بررسى و گاه نقد قرار داده است ( اسفار ، ج 2 از سفر اول 337 ، 357 و ج 2 از سفر سوم 181 ، 328 ، 330 ، و ج 2 از سفر اول 329 ، 335 ، و ج 2 از سفر چهارم ، 140 ) . سيد حيدر آملى و ملا صدرا به طور قطع يكى از مآخذ كار و الهام بخش ملاصدرا در باب اصالت و وحدت وجود آثار سيد حيدر آملى است از جمله كتب مورد استفاده ملاصدرا ، جامع الاسرار و منبع الانوار سيد حيدر آملى بوده است . علاوه بر اين كه پايه اصالت وجود و وحدت آن بعد از ابن عربى در آثار سيد حيدر به وضوح ديده مىشود ملاصدرا در سبك تأويل آيات و احاديث از وى پيروى كرده است ( جامع الاسرار ، 160 - 165 ) .