اگر كسى اول وقت به‌جا آورد فعل مستحبى انجام داده و يا عمل او متزلزل و معلق خواهد بود ، مردود دانسته است . « 1 » محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص ( 206 - 205 ) . زحيلى ، وهبه ، الوجيز فى اصول الفقه ، ص 126 . زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 1 ، ص 50 . صاحب معالم ، حسن بن زين الدين ، معالم الدين و ملاذ المجتهدين ، ص ( 77 - 73 ) . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 177 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 509 . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 6 ، ص ( 396 - 373 ) . واجب موقت واجب داراى وقت معيّن واجب موقت ، واجبى است كه شارع براى انجام آن‌وقت ، خاصى معين نموده است ؛ به بيان ديگر ، انجام آن در زمان خاص ، مطلوب شارع است ؛ يعنى زمان ، قيد وجود واجب در خارج است ، مانند : نمازهاى يوميّه ، حج و روزه ماه رمضان . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص 205 . زحيلى ، وهبه ، الوجيز فى اصول الفقه ، ص 126 . زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 1 ، ص 49 . سبزوارى ، عبد الاعلى ، تهذيب الاصول ، ج 1 ، ص 82 . شهابى ، محمود ، تقريرات اصول ، جزء 2 ، ص 73 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 97 . ولايى ، عيسى ، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول ، ص 369 . مشكينى ، على ، تحرير المعالم ، ص 59 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 431 . فاضل تونى ، عبد الله بن محمد ، الوافية فى اصول الفقه ، ص 83 . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 6 ، ص ( 382 - 373 ) . واجب موقت مضيّق ر . ك : واجب مضيق واجب موقت موسّع ر . ك : واجب موسّع واجب مولوى فعل متعلق طلب حقيقى شارع و داراى ثواب و عقاب واجب مولوى ، مقابل واجب ارشادى بوده و عبارت است از فعلى كه براى به دست آمدن مصلحت موجود در آن ، شارع آن را مورد بعث و طلب حقيقى قرار داده است ؛ ازاين‌رو ، انجام آن ، پاداش و تركش كيفر و عقاب خواهد داشت ، مانند : روزه و نماز . عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 1 ، ص 272 . فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص 185 . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 74 . واجب مهم فعل داراى مصلحت كمتر در باب تزاحم واجب مهم ، مقابل واجب اهم بوده و در باب تزاحم در موارد ترتب ، مطرح مىشود ؛ به اين بيان كه هرگاه دو واجب فعلى در يك زمان متوجه مكلفى گردد كه قادر به انجام هر دو در يك زمان نيست ، در صورتى كه مصلحت يكى بيشتر از ديگرى باشد و وجوب واجبى كه داراى مصلحت كمترى است ، مشروط ( به عصيان واجب مطلق و يا بناى بر عصيان آن ) باشد ، در اين صورت ، به واجبى كه داراى مصلحت كمترى است و وجوب آن مشروط مىباشد ، واجب مهم گويند ، مانند اينكه دو نفر در حال غرق شدن هستند كه يكى مؤمن و ديگرى كافر مىباشد ؛ در اينجا دو واجب در يك زمان متوجه مكلف مىگردد و اگر قادر به امتثال هر دو در يك زمان نباشد ، بحث ترتب پيش مىآيد ؛ به اين صورت كه نجات فرد مؤمن ، واجب اهم است ، و اگر شخص از واجب اهم سرپيچى كند ، واجب مهم ( نجات كافر ) همچنان برعهده او خواهد بود . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 339 . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 6 ، ص 147 و ( 299 - 203 ) . واجب نفسى واجب داراى مصلحت ذاتى واجب نفسى ، مقابل واجب غيرى ، واجبى است كه فى نفسه داراى مصلحت بوده و مورد توجه شارع قرار مىگيرد ؛ به بيان ديگر ، واجبى كه براى خودش واجب شده باشد نه به منظور رسيدن به يك واجب ديگر واجب نفسى نام دارد ، مانند : نمازهاى يوميّه و روزه ماه رمضان . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 82 . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 281 . مشكينى ، على ، تحرير المعالم ، ص 60 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 166 . همان ، ج 2 ، ص 329 . طباطبايى قمى ، تقى ، آراؤنا فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 154 . مطهرى ، مرتضى ، آشنايى با علوم اسلامى ، ج 3 ، ص 73 . عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 1 ، ص 324 . بروجردى ، حسين ، نهاية الاصول ، ص 180 . شهابى ، محمود ، تقريرات اصول ، جزء 2 ، ص 70 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 221 . سبزوارى ، عبد الاعلى ، تهذيب الاصول ، ج 1 ، ص 76 . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 80 . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 5 ، ص ( 285 - 238 ) .

--> ( 1 ) . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص ( 98 - 97 ) .