چون در بعضى از احكام شارع ، مناط حكم قرار گرفته است ، شباهت به وصف مناسب دارد و به دليل اينكه همواره همراه حكم مىآيد ، ولى مناسبت آن با حكم ثابت نشده است ، شباهت به وصف طردى دارد . « 2 » نكته دوم : وصف شبهى از وصف مناسبت پايين‌تر و از وصف طردى بالاتر است ، زيرا وصف مناسب وصفى است كه با حكم شارع تناسب دارد و براى مجتهد انگيزه ايجاد مىكند ، ولى وصف شبهى تنها در برخى موارد ، مورد توجه شارع قرار گرفته و با حكم تناسبى ندارد و وصف طردى وصفى است كه نه مورد توجه شارع است و نه با حكم تناسب دارد بلكه صرفا همراه حكم است . زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 1 ، ص 661 . جناتى ، محمد ابراهيم ، منابع اجتهاد ( از ديدگاه مذاهب اسلامى ) ، ص 304 . اصغرى ، محمد ، قياس و سير تكوين آن در حقوق اسلام ، ص 188 . شبه ( وصف ) ر . ك : وصف شبهى [ شبهات ] شبهات اثنائيه ر . ك : شك لاحق شبهات بدوى ر . ك : شبهه بدوى شبهات تحريف شبهات مربوط به تحريف قرآن شبهات تحريف ، به ادله‌اى گفته مىشود كه موهم تحريف قرآن بوده و از سوى عده بسيار قليلى ، طرح گرديده است . از آن جايى كه اكثريت قريب به اتفاق علماى اسلام به عدم تحريف قرآن معتقد هستند ، اين شبهات را با پاسخ‌هاى مستدل ، رد نموده‌اند و چون اين ادله با نص صريح قرآن منافات دارد به آنها شبهه ، اطلاق گرديده است . يكى از اين شبهات ، اين است كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در روايتى فرمود : « شما اى امت من ! سنت امت‌هاى پيشين را پيروى خواهيد كرد و پاى خود را جاى پاى آنان خواهيد گذاشت » ، اين در حالى است كه يكى از كارهاى يهود آن بود كه كتاب‌هاى خود را تحريف كرد . جواب آن است كه در اصل حديث شكى وجود ندارد ، اما اين حديث نمىفهماند كه شما در تمام مسائل حتى در تحريف مثل آنها هستيد ، بلكه بايد ديد آن حضرت در چه مقامى سخن گفته است ، زيرا عدم توجه به اين نكته نتايج خوبى به دنبال ندارد ؛ براى مثال ، آنها گوساله‌پرستى كردند و مدت‌ها در بيابان سرگردان بودند ، ولى امت اسلامى چنين نكرد و دچار آن عذاب نيز نشد . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص ( 366 - 361 ) . جناتى ، محمد ابراهيم ، منابع اجتهاد ( از ديدگاه مذاهب اسلامى ) ، ص ( 46 - 43 ) . شبهات تحريميه ر . ك : شبهه تحريمى شبهات حكميه ر . ك : شبهه حكمى شبهات در اطراف علم اجمالى ر . ك : شبهه مقرون به علم اجمالى شبهات مصداقيه ر . ك : شبهه مصداقى شبهات مفهوميه ر . ك : شبهه مفهومى شبهات مقرون به علم اجمالى ر . ك : شبهه مقرون به علم اجمالى شبهات موضوعيه ر . ك : شبهه موضوعى شبهات وجوبيه ر . ك : شبهه وجوبى شبهه ر . ك : شك شبهه ابتدايى ر . ك : شبهه بدوى شبهه ابن قبه يكى از شبهات پيرامون امكان تعبّد به مطلق ظنّ شبهه ابن قبه ، عبارت است از اعتقادى كه شخصى به نام « محمد بن عبد الرحمن بن قبه رازى » درباره محال بودن امكان تعبد به مطلق ظن دارد ، و چون اعتقاد او مخالف نظر مشهور فقها و متكلمان امامى است و بطلان آن روشن است ، به آن « شبهه ابن قبه » اطلاق شده است . توضيح : از آنجا كه حجيت ظن به خلاف قطع ذاتى نيست و احتياج دارد كه شارع آن را در حق مكلفان حجت قرار دهد ، اين بحث مطرح شده است كه آيا امكان تعبد به ظن وجود دارد يا نه ؛ يعنى آيا شارع مىتواند ظن را حجت قرار دهد و مكلف را به آن متعبد سازد ، به‌گونه‌اى كه مكلف عملى را كه براساس اماره ظنى انجام مىدهد به خداوند نسبت دهد و بگويد : چون مولا دستور داده ، من انجام مىدهم يا نمىتواند آن را به خداوند نسبت دهد ؟ « ابن قبه » بر خلاف مشهور اعتقاد دارد در نظر عقل با صرف‌نظر از هرگونه دليل و با فرض اينكه دليلى بر اين تعبد وجود نداشته باشد تعبد به ظن محال و ممتنع است ، و اگر شارع

--> ( 2 ) . زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 4 ، ص ( 100 - 99 ) .