سنت ( فعل ) ر . ك : مستحب سنت آحاد ر . ك : خبر واحد سنت اهل بيت عليهم السّلام گفتار ، كردار و تقرير امامان معصوم عليهم السّلام سنت اهل بيت عليهم السّلام ، مقابل سنت نبوى بوده و به گفتار و كردار و تقرير امامان معصوم عليهم السّلام كه اولين آنها حضرت على بن ابى طالب عليه السّلام و آخرين آنها امام زمان ( عج ) مىباشد و حضرت فاطمه زهرا عليها السّلام گفته مىشود . نزد اهل تسنن تنها سنت نبوى لازم الاتباع و حجت است ، اما نزد عالمان امامى ، سنت اهل بيت آن حضرت نيز حكم سنت نبوى را دارد . نكته : اعتقاد علماى شيعه آن است كه بيان احكام از جانب معصومان عليهم السّلام از نوع روايت و حكايت سنت و همچنين از باب اجتهاد ظنى و استنباط از مصادر تشريع نيست ، بلكه خود اهل بيت مصدر براى تشريع هستند ؛ يعنى از طريق دريافت و تعليم از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله يا امام قبلى و يا از طريق الهام ، بيان‌كننده احكام واقعى الهى هستند ، پس قول آنها خود سنت است نه حكايت از سنت ، و اينكه گاهى معصومان عليهم السّلام از نبى مكرم اسلام صلّى اللّه عليه و آله روايت نقل مىكنند ، يا از باب نقل نص است و يا انگيزه‌هاى ديگر سبب نقل سنت نبوى از طرف آنها شده است . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 63 . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 3 ، ص ( 117 - 115 ) . طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص 147 . سنت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ر . ك : سنت نبوى سنت تقريرى سكوت و عدم ردع عالمانه معصوم عليه السّلام نسبت به فعل يا گفتار افراد سنت تقريرى آن است كه كسى در منظر و مسمع معصوم عليه السّلام كارى انجام دهد و يا سخنى درباره يك حكم شرعى به زبان آورد و يا اعتقاد خاصى را بيان كند و معصوم عليه السّلام با علم و توجه ، سكوت نموده و جلوى اين عمل يا گفتار يا پندار را نگيرد ؛ اين سكوت به معناى صحه گذاشتن و امضاى آن فعل يا قول يا عقيده است و سنت تقريرى ناميده مىشود . نكته : تقرير معصوم عليه السّلام در جايى كه احتمال حرمت فعلى داده مىشود ، در جواز آن ظهور دارد و در جايى كه كسى نزد معصوم عليه السّلام معامله يا عبادتى انجام مىدهد و او آن را تقرير مىكند ، بر مشروعيت عبادت و صحت معامله دلالت مىنمايد . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 3 ، ص 130 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص ( 68 - 67 ) . طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص 212 . سنت حاكى ر . ك : خبر سنت زوائد ر . ك : مستحب سنت صحابه قول ، فعل و تقرير صحابه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله سنت صحابه به معناى قول ( گفتار ) ، فعل ( كردار ) و تقرير هريك از صحابه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است . دانشمندان اصولى چه امامى و چه اهل سنت بر اين ديدگاه اتفاق دارند كه سنت ، همان گفتار ، كردار و تقرير رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله است . آنچه ميان ايشان مورد اختلاف است ، اطلاق سنت بر قول ، فعل و تقرير صحابه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و امامان معصوم عليهم السّلام است . برخى از دانشمندان اهل سنت همچون « شاطبى » در « الموافقات » معتقدند قول ، فعل و تقرير صحابه نيز سنت به شمار مىآيد و همانند سنت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله حجيت و اعتبار دارد ، درحالىكه شامل روش امامان عليهم السّلام نمىشود . علماى اماميه بر اين عقيده‌اند كه قول ، فعل و تقرير امامان معصوم عليهم السّلام نيز سنت است ، ولى قول ، فعل و تقرير صحابه غير معصوم سنت نيست . نكته : در بحث سنت صحابه ، به صحابى به عنوان فردى كه مصاحبت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را درك كرده است نظر مىشود ، چه در زمره راويان و مجتهدان باشد و چه نباشد ، اما در بحث مذهب صحابى ، به صحابى از اين نظر كه راوى و يا مجتهد است نظر مىشود و عمل او مورد بحث قرار مىگيرد . « 1 » نيز ر . ك : مذهب صحابه . جناتى ، محمد ابراهيم ، منابع اجتهاد ( از ديدگاه مذاهب اسلامى ) ، ص 75 . موسوى بجنوردى ، محمد ، مقالات اصولى ، ص 25 . بحر العلوم ، محمد ، الاجتهاد اصوله و احكامه ، ص 70 . سنت ظاهرى ر . ك : خبر سنت ظنى احاديث ظنّى - از جهت سند يا دلالت - حكايت‌كننده از سنّت معصوم عليه السّلام سنت ظنى ، مقابل سنت قطعى و به معناى خبرها و احاديثى

--> ( 1 ) . طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص 143 .