استصحاب حال ر . ك : اصل استصحاب استصحاب حال اجماع استصحاب حكم ثابت‌شده به اجماع استصحاب حال اجماع ، استصحاب حكمى است كه از طريق اجماع ثابت شده باشد ، مانند : حكم به صحت نماز كسى كه به سبب نبودن آب ، با تيمم نماز مىخواند و در اثناى نماز چشمش به آب مىافتد ؛ به اين خاطر كه صحت آن نماز قبل از رؤيت آب ، اجماعى بوده است و الآن نيز آن حكم ، استصحاب مىگردد . درباره حجيت استصحاب حال اجماع ، ميان اصولىها اختلاف است . كوثرانى ، محمود ، الاستصحاب فى الشريعة الاسلامية ، ص 50 . همان ، ص 161 . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 2 ، ص 554 . ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 2 ، ص 67 . زنجانى ، ميرزا باقر ، تحرير الاصول ، ص 17 . استصحاب حالت سابق ر . ك : اصل استصحاب استصحاب حال شرع ر . ك : استصحاب حال نص استصحاب حال عقل حكم به استمرار برائت ذمه ثابت قبل از شريعت استصحاب حال عقل ، عبارت است از استصحاب برائت ذمه از تكاليف شرعى ، كه قبل از شريعت براى انسان‌ها ثابت بوده است . از آنجا كه قدما استصحاب را از ادله عقلى مىشمردند ، آن را استصحاب حال عقل ناميده‌اند . ضمن اينكه چون حالت اصلى قبل از شريعت ، برائت ذمه بوده ، به آن استصحاب حال هم گفته مىشود . همچنين به دليل اينكه در اين نوع استصحاب ، برائت ذمه استصحاب مىشود ، به آن استصحاب برائت ذمه نيز گفته شده است . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 5 ، ص 10 . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 366 . ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 2 ، ص 54 . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 1 ، ص 356 . كوثرانى ، محمود ، الاستصحاب فى الشريعة الاسلامية ، ص 49 . خمينى ، روح اللّه ، الرسائل ، ج 1 ، ص 160 . زنجانى ، ميرزا باقر ، تحرير الاصول ، ص 17 . فاضل تونى ، عبد اللّه بن محمد ، الوافية فى اصول الفقه ، ص 178 . استصحاب حال نص استصحاب حكم ثابت‌شده به نصّ شرعى استصحاب حال نص ، مقابل استصحاب حال عقل مىباشد و آن ، استصحاب حكمى است كه بعد از آمدن شريعت ، از جانب شارع بيان شده ، و پس از مدتى در بقاى آن شك شده است ؛ به بيان ديگر ، استصحاب حال نص عبارت است از استصحاب احكامى كه به وسيله كتاب و يا سنت ثابت شده است ، مانند : استصحاب وجوب نماز جمعه در عصر غيبت و استصحاب حرمت عصاره انگور بعد از جوشش و قبل از تبخير دو سوم آن . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 366 . كوثرانى ، محمود ، الاستصحاب فى الشريعة الاسلامية ، ص 151 . زنجانى ، ميرزا باقر ، تحرير الاصول ، ص 17 . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 1 ، ص 356 . فاضل تونى ، عبد اللّه بن محمد ، الوافية فى اصول الفقه ، ص 200 . استصحاب حالى حكم به بقاى متيقّن سابق در زمان حال استصحاب حالى ، مقابل استصحاب ماضوى و استقبالى است و به استصحابى گفته مىشود كه متيقن آن در زمان گذشته و مشكوك آن در زمان حال مىباشد ، مثل يقين ديروز به عدالت زيد و شك امروز در بقاى عدالت وى و جارى نمودن استصحاب بقاى عدالت او . خمينى ، مصطفى ، تحريرات فى الاصول ، ج 3 ، ص 785 . طباطبايى قمى ، تقى ، آراؤنا فى اصول الفقه ، ج 3 ، ص 55 . خويى ، ابو القاسم ، مصباح الاصول ، ج 3 ، ص ( 90 - 89 ) . استصحاب حصه استصحاب كلّى موجود در ضمن فرد خارجى استصحاب حصه ، استصحابى است كه مستصحب آن كلى مقيد باشد كلى با لحاظ اينكه در ضمن فرد خارجى موجود است ، مانند : استصحاب حصه‌اى از حيوان كه در ضمن پشه و يا فيل قرار دارد ؛ يعنى كلى حيوانى را كه در ضمن پشه يا فيل وجود دارد ، مجرد از خصوصيات خارجى ، استصحاب مىكنيم . مرحوم « آغا ضياء عراقى » ، استصحاب كلى را به استصحاب حصه تفسير نموده است . در كتاب‌هاى فلسفى آمده است : حصه عبارت است از همان كلى مقيد ، به‌گونه‌اى كه قيد ، خارج و اضافه ، داخل باشد ؛ بنابراين ، حصص وجود ، نفس مفهوم وجود مضاف به ماهيت مثل وجود درخت ، وجود انسان است به نحوى كه اضافه ، داخل و مضاف اليه ، خارج باشد . فرق حصه با فرد اين است كه هرگاه ماهيت با قيد و تقيد