جلال جلالى زاده
55
مبادى و اصطلاحات علم فقه ( فارسى )
مجتهد فتوا و ترجيح : مجتهدى است كه در مذهب پيشواى خود متبحر بوده و قوه استنباط احكام را داشته باشد و بتواند از دو قول او يكى را بر ديگرى ترجيح دهد و اين در موردى است كه از سوى پيشواى مذهب نسبت به اولويت يكى از دو قول اشارهاى نشده باشد مانند رافعى و نووى . اين طبقه پس از أصحاب وجوه هستند كه در حفظ مذهب و ممارست اصول و قواعد و فراگيرى استنباط و ديگر راهوروشهاى اجتهاد به مرتبه آنان نرسيدهاند . ابن صلاح گفته است : اين ويژگى بسيارى از متأخرين تا سده چهارم هجرى از مصنفان است ؛ امام رافعى و نووى از اين گروه هستند . حافظان و راويان مذهب : كسانى كه مذهب را حفظ نموده و فهميده و نقل و تقرير نمودهاند ولى در بيان دليل و قياس از طبقه ترجيحدهندگان ضعيفتراند . مصيب : مجتهد اگر در اجتهاد خود راه صواب پيمود و حكم واقعى را درك كرد او را مصيب مىنامند . مخطىء : اگر مجتهد راه خطا رفت و به پيداكردن حكم موفق نگرديد او را مخطىء مىنامند . مدارس مذهب و طبقات علماى شافعى امام شافعى شاگردان بسيارى داشت كه بعضى در بغداد و بعضى در خراسان و عدهاى نيز در مصر به انتشار و تبليغ مذهب او اقدام كردند و در نتيجه دو مدرسه بزرگ در مذهب شافعى ايجاد شد : 1 - مدرسه خراسانيان 2 - مدرسه عراقيان . هريك از اين مدرسهها و شاخهها در انديشه فقهى ، استنباط احكام و