جلال جلالى زاده

54

مبادى و اصطلاحات علم فقه ( فارسى )

علماى شافعى درباره آن نيست پرسيدند در پاسخ گفت : به نصوص مذهب أبو حنيفه فتوا داده مىشود . امام نووى در شرح مهذب مسأله‌اى را كه نصى از علماى شافعيه درباره آن نيست براساس مذهب حسن بصرى فتوا داد و گفت : در قواعد مذهب ما چيزى كه آن را نفى كند نيست . مجتهد مطلق : كسى كه در تمام ابواب فقه فتوا دهد ، مجتهدى كه در اجتهاد در اصول ، فروع ، استنباط از أدله ، تصحيح و تضعيف اخبار ، ترجيح بين آنها ، تعديل و ترجيح راويان و ديگر شروط اجتهاد ، مستقل باشد مانند أئمه‌ى أربعه مجتهد منتسب : مجتهدى كه به درجه اجتهاد مطلق رسيده ولى به درجه استقلال كامل در تأسيس اصول مخصوص نرسيده و احكام را برمبناى اصول يكى از پيشوايان اجتهاد مطلق استخراج مىكند مثل محمد بن حسن شيبانى و محمد بن جرير طبرى . مجتهد مذهب : مجتهدى كه بر قواعد مذهب امام و پيشواى خود احاطه و اطلاع داشته و احكام را از نصوص و تصريحاتى كه پيشواى مزبور در مسائل فقه اظهار داشته استنباط و استخراج نمايد مانند مزنى . اقوال مجتهد مذهب در نزد شافعيه وجوه ناميده مىشود و به گونه مجازى اسم صاحب بر او اطلاق مىشود به معناى اينكه صاحب در مذهب است . برخى از مجتهدان در مذهب مانند بويطى ، يونس و ربيع در واقع صاحب و هم‌نشين امام شافعى بوده‌اند و برخى مصاحبت او را درك نكرده‌اند مانند أنماطى ، اصطخرى ، ابن خيران و . . .