محمد خوانسارى
57
فرهنگ اصطلاحات منطقى به انضمام واژه نامه فرانسه و انگليسى ( فارسى )
منجر شدن به كشف مجهول . « و ترتيب طبيعى در تعليم ، اقتضاء تقديم اعمّ كند بر اخصّ . چه اعمّ به عقل نزديكتر بود ، چنان كه اخصّ به حسّ نزديكتر بود . پس قياس به تقديم اولى باشد » ( اساس ، 343 ) . ترجيح رجحان دادن يك حكم بر حكم ديگر . يعنى بر خلاف حالت شك كه در آن شخص هيچ رجحانى براى جانب اثبات يا نفى قائل نيست ، طرف اثبات يا نفى را رجحان دهد . « و آنچه از جهت تصديق است ، يا بحسب ترجيح يك طرف است از دو طرف نقيض ، يا بحسب حكم جزم » ( اساس ، 348 ) . « و مراتب چنان است كه اول تخييل است ، پس ترجيح ، پس ترويج و تسليم ، پس تحقيق » ( اساس ، 349 ) . تركّب مركب بودن ، از اجزاء چند حاصل شدن . « تركّب ماهيت معقوله از امور غير متناهى محال است و الا معقول نشدى » ( اساس ، 37 ) . تركيب 1 - از چند لفظ فراهم شدن به نحوى كه هر لفظ افادهء معنى جداگانهاى كند . ( - مركب ص 222 ) ( - / إفراد ) « پس مغالطات لفظى محصور بود در شش نوع : سه راجع با إفراد ، و سه راجع با تركيب » ( اساس ، 518 ) . 2 - از اجزاء چند فراهم ساختن ، چند جزء را به صورت يك كل درآوردن ، از اجزاء چند فراهم شدن ، به صورت كل درآمدن چند جزء ( - / تحليل ) . تركيب إنشائى تركيبى كه قابل تصديق و تكذيب نباشد ، مانند « بيا » ، « دم مزن » ( - انشائى ) ( - / تركيب خبرى ) . تركيب تقييدى تركيبى كه در آن يك لفظ قيد براى لفظ ديگر باشد ، يعنى آن را مقيّد و محدود گرداند . مثلا در « زن احمد » تركيب تركيب تقييدى است و « احمد » معنى « زن » را مقيد و خاصّ گردانده است . چه معنى « زن » عامّ است ولى چون به احمد اضافه شود ، محدود و مختصّ مىگردد و ديگر شامل زنان ديگر نمىشود . تركيب تقييدى دو قسم است : اضافى و