به سپاهى كه بر شما گذر خواهند كرد توصيه نمودم به چيزى كه خدا بر آنها واجب كرده ، كه از آزار مردم و رنج دادن آنها خوددارى كنند . من شما و همهء آنها را در پناه شما ، گواه مىگيرم كه نسبت به زيانها و آزارهاى افراد ارتش بيزارم ، مگر گرسنه‌اى كه از روى ناچارى براى رفع گرسنگى اضطرارى از مال كسى استفاده كند و راه ديگرى جز اين براى سيركردن شكم خود نداشته باشد . شما خود هر كس را ديديد ، از مال كسى به ستم چيزى گرفت ، او را از ستم بازداريد و به سزايش برسانيد . دستهاى تجاوزگر ابلهان و نادانان را از زيان رساندن و تعرض به مردم باز داريد ، مگر آنچه را از روى اضطرار مستثنا كردم . من خود به همراه لشكر و پشت سر آنها هستم ؛ بنابراين در مورد ستمى كه بر شما روا مىشود ، نسبت به هر آنچه كه به دست مىآورند ، از چيزهائى كه بر آنان چيره مىشوند و شما قادر به دفع آنها نيستيد ؛ مگر آنكه به خدا و به من پناه بريد ، شخصاً به خود من مراجعه كنيد و بدانيد كه به يارى خدا آن را چاره مىكنم و به حالت اول باز خواهم گرداند . انشاء الله . معاهده معاهده يعنى بستن پيمان و قرارداد صلح با كشور متخاصم . توضيح بيشتر در اين زمينه را در واژه صلح و امان ببينيد . منافق منافق در لغت يعنى كسى كه كفر را در خود پنهان كرده و به ايمان تظاهر مىكند ، كسى كه دشمن را پنهان كرده و به دوستى تظاهر مىكند ، و هر كس كه اظهار كند چيزى را كه بر خلاف آن معتقد است . « 1 » در اصطلاح به كسانى گفته مىشود كه به جنگ با دولت‌اسلام برمىخيزند ، و كافر نيستند . در دوران حضرت على ( ع ) منافق شامل سه گروه قاسطين ، مارقين و ناكثين مىشده است . در قرآن كريم يك سورهء مستقل به نام منافقين آمده است . همچنين حدود 38 آيه در مورد نفاق و منافق ذكر شده كه به چند آيه اشاره مىكنيم .

--> ( 1 ) - المعجم الوسيط ، ج 2 ، ص 942 .