حسين مروج

24

اصطلاحات فقهى ( فارسى )

اختيار - انتخاب آنچه خير است . مجمع البحرين در فقه ، مقابل كراهت و ضد اكراه است ، البته در باب معاملات به اين معنا مىباشد . فرهنگ اصطلاحات فقه اسلامى موارد استعمال : در دو طرف عقد بيع ، وجود اختيار شرط است . شرح لمعه ، كتاب متاجر اخثاء البقر - به معناى سرگين‌هاى گاو است و مفرد آن « خثى » مىباشد . موارد استعمال : بنابر قول حنفيّه اخثاء البقر نجس مىباشد . الفقه على المذاهب الأربعة اخذ الصّغار - عبارت است از اين‌كه جزيه و ماليات سرانه از اهل كتاب به طورى گرفته شود كه آن‌ها احساس ذلت و حقارت بنمايند ؛ مثلا نمايندهء مسلمانان بنشيند و اهل كتاب درحالىكه ايستاده است جزيه را تحويل دهد . موارد استعمال : اخذ الصّغار در دريافت جزيه بايد اعمال شود . شرح لمعه ، كتاب جهاد اخذ قهرى - اخذ مال به‌طور غلبه و قهر است . مانند اين‌كه مال مورد وديعه را ظالمى با قهر و غلبه از دست وديعه‌پذير اخذ نمايد . شرح لمعه موارد استعمال : اخذ قهرى نسبت به مال وديعه گذاشته ، موجب ضمان نمىشود . شرح لمعه ، كتاب وديعه اخرس - كسى كه قادر به حرف زدن نباشد . خواه عدم تكلّم مادرزادى بوده و خواه پس از تولد عارض گردد . شرح لمعه موارد استعمال : در قطع لسان اخرس ، ثلث ديه بايد پرداخت شود . شرح لمعه ، كتاب ديات اخسّ السّهام - به معناى پست‌ترين و كمترين سهام مىباشد . در كتاب وصاياى لمعه ، عنوان فوق استعمال شده است . طلبة الطلبه ، كتاب وصايا اخشن الثّياب - زبرترين و درشت‌ترين لباس را كه بدن با پوشيدن آن احساس ناراحتى مىكند « اخشن الثياب » مىنامند . مجمع البحرين موارد استعمال : زنى كه مرتد شده به سبب ارتداد كشته نمىشود ولى در زندان نگاهدارى و اخشن الثياب به او پوشانده مىشود . شرح لمعه ، كتاب حدود إخفات - آهسته خواندن حمد و سورهء و تسبيحات اربعه در نماز را گويند . موارد استعمال : حداقل اخفات اين است كه خود نمازگزار صدايش را بشنود و حداكثر آن اين است كه همراه او صدايش را بشنود . شرح لمعه ، كتاب صلات اخفش - كسى كه در شب مىبيند ولى در روز بينايى ندارد . در روز ابرى مىبيند ، ولى در روز آفتابى ديد ندارد . مجمع البحرين موارد استعمال : ديه اتلاف بينايى چشمان يك نفر ديهء كامل است ، و لو اين‌كه شخص اخفش باشد . شرح لمعه ، كتاب ديه اخفض - آن‌كه عيش و راحتى آن بيشتر است ، « اخفض » مىنامند . مجمع البحرين در فقه ، فرومايه‌تر و آن‌كه مرتبت و