گفته مىشود : « ارشت بين القوم تأريشا : افسدت » و سپس اين واژه در نقصان اعيان استعمال شده است از آن رو كه نقصان نوعى فساد است « 1 » . در اصطلاح : آنچه مشترى از بايع مىگيرد پس از اطلاع از عيب مبيع « 2 » . و به عبارت ديگر ارش بدل جزء فائت مبيع است و تسميهء آن بدين نام از آن جهت است كه مشترى چون بر عيب مبيع واقف گردد بين او و بايع ارش يعنى خصومت پديد مىآيد زيرا تأريش بين قوم به‌معناى القاى شر و اغراء بعض آنها به بعض ديگر است « 3 » . و بالاخره أرش جزئى از ثمن است كه نسبتش به ثمن مانند نسبت تفاوت - بين قيمت صحيح و قيمت معيب - به صحيح مىباشد . و براى تعيين آن بايد مبيع را صحيح و بدون عيب فرض كرده و ارزيابى نمايند و سپس قيمت آن را با وصف عيب تعيين كنند و دو قيمت را با هم بسنجند تا ما به التفاوت معلوم گردد و به نسبت اين تفاوت از ثمن كم كنند تا أرش بدست آيد و به مشترى داده شود . مثلا اگر ثمن يعنى قيمت مورد توافق طرفين معامله صد و پنجاه تومان باشد و قيمت مبيع بدون عيب صد تومان و با عيب نود تومان تعيين شود تفاوت بين دو قيمت صحيح و معيب ده مىباشد و آن نسبت به قيمت صحيح يعنى صد ، عشر يا 10 / 1 است . پس بايد عشر صد و پنجاه تومان يعنى پانزده تومان به‌عنوان ارش استرداد شود . نه آنكه تفاوت بين دو قيمت صحيح و معيب يعنى ده تومان استرداد شود . زيرا اگر فرضا همهء مبيع فوت و تلف شده و به مشترى تسليم نشده بود وى مىتوانست همهء ثمن را استرداد نمايد و اكنون كه جزئى از آن يعنى وصف صحت مفقود است بايد به همان مقدار و به نسبت آن از ثمن استرداد كند . بعلاوه اگر تفاوت بين دو قيمت استرداد شود گاهى منتهى به اجتماع عوض و معوض مىشود . مثل آنجايى كه ثمن پنجاه تومان بوده و قيمت صحيح صد تومان و قيمت معيب نيز پنجاه تومان تعيين گردد . در اين صورت اگر تفاوت بين دو قيمت صحيح و معيب يعنى پنجاه تومان

--> ( 1 ) . الصحاح ج 3 ، ص 995 ، تعريفات ( جرجانى ) ص 11 ، مجمع البحرين ، ص 353 ، مكاسب ( شيخ انصارى ) ص 271 ، لغت‌نامهء دهخدا . ( 2 ) . مجمع البحرين ، ص مذكور . ( 3 ) . المهذب ( ابو اسحاق شيرازى ) ج 1 ، ص 285 .