محمد حسين مختارى مازندرانى
93
فرهنگ اصطلاحات اصولى ( فارسى )
را در گندم حرام نموده است و فقيه مكيل بودن را به عنوان علّت حرمت آن استنباط مىكند و مطابق آن حكم را تعميم داده و نسبت به هر متاعى كه پيمانهاى است قايل به حرمت مىشود . ناگفته نماند ، شيعه تخريج مناط را حجّت نمىداند . لازم به ذكر است ، تخريج مناط را « مناسبت » و « اخاله » نيز مىگويند . وجه نامگذارى آن به « مناسبت » به خاطر وجود تناسب و ارتباط ميان علت و حكم شرع ، و « اخاله » به جهت پندار و خيال آدمى مبنى بر اينكه امرى علّت است ، در حالى كه حقيقتا چنين نيست « 1 » . تخصّص مقصود از تخصّص اين است كه بعضى از افراد حقيقتا از موضوع عام خارج باشند مثل خروج جاهل از تحت حكم « اكرم العلماء » كه جاهل موضوعا از دايرهء اين حكم بيرون است . به تعبير ديگر خروج آن ، خروج تخصّصى است . تخصيص اخراج برخى از افراد عامّ از شمول حكم عام و كلّى را تخصيص گويند بدون اينكه در موضوع عام هيچگونه تصرّفى صورت گيرد ،
--> ( 1 ) - قوانين ، ج 2 ص 85 .