احمد قلى زاده

19

واژه شناسى اصطلاحات اصول فقه ( فارسى )

تصور و تصديق منفعت آن » . براى تحقق يا ترك هر فعلى نياز به مقدماتى است كه اجمالا عبارت‌اند از : الف : تصور فعل يا ترك ؛ ب : ميل و رغبت ؛ ج : تصديق ؛ د : عزم ؛ شوق مؤكد يا اراده و بعد از اين مقدمات معلول كه حركت به سوى مطلوب باشد ، خواهد آمد ، برخى مقدمات مذكور را به شرح زير بيان مىكنند : الف : تصور فعل يا ترك چيزى . ب : تصديق و باور به نيكو يا زشت بودن آن . ج : اراده يا شوق مؤكد . د : طلب يا اختيار . سپس مىگويد : نظر به اينكه تصور و تصديق و اراده همگى غير اختيارىاند پس مىبايد گفت : آنچه در حركت عضلات مؤثر است نفس است و الا شبههء فخر رازى وارد مىشود كه مىگويد : عقاب جايز نيست ، زيرا فعل معلول اراده‌اى است كه غير اختيارى است ، مضافا به اينكه اگر اراده را علت فعل و حركت بدانيم ، نتيجه‌اش جبرى شدن است . پس حق اين است كه نفس بذاته مؤثر در حركات عضلات جهت انجام دادن كار است . « فهو الامر بين الامرين » در نتيجه ثواب و عقاب به جهت مؤثريت نفس كه امر اختيارى است صحيح خواهد بود . در حقوق مراحل مختلف و فعل انفعالات دماغى را مىتوان به شرح زير بررسى كرد : 1 - مرحله ظهور يا تصور : در اين مرحله ابتدا تصوير خانه و فروش آن در ذهن نقش مىبندد . 2 - مرحله سنجش : در اين مرحله پس از ورود صورت خانه و فروش آن ، شخص آن را مىسنجد ، و سود و زيان آن را مورد بررسى قرار مىدهد . 3 - مرحله تصميم : پس از سنجش و بررسى سود و زيان ، هرگاه فروش آن را