شده اين دليل ناقص است . زيرا همان گونه كه در دليل اجماع بيان شد ، اين قاعده كشف از رأى شارع نمىكند . چون فرض اين است كه اصل برائت در مواردى جارى مىشود كه هيچ بيان شرعى وجود ندارد و اگر اين قاعده كشف از رأى شارع كند ، در اين صورت قاعده مىشود بيان شرعى و با وجود بيان شرع ، ديگر موضوعى براى اصل برائت نمىماند . از طرف ديگر اخباريين معتقدند كه عقاب بدون بيان قبيح است ، ولى در اينجا بيان هست يعنى احتياط . پس با تمكن از احتياط ، اگر مكلف احتياط نكرد ، ديگر عقاب او بدون بيان نخواهد بود . « 1 » - برائت عقلى : هرگاه مكلف از دست‌يابى به حكم شارع يا وظيفه شرعى خود عاجز باشد ، وظيفه عقلى مبنى بر در امان بودن ( از ترك يا انجام فعل ) را برائت عقلى گويند . « 2 » - حجيّت برائت عقلى : اخباريين برائت عقلى را اصلا حجّت نمىدانند . ميان اصوليين نيز اختلاف است ، برخى برائت عقلى را همانند برائت شرعى در تمام شبهات حجّت مىدانند ، و برخى ديگر برائت عقلى را تنها در شبهات حكميه جارى مىدانند ولى در شبهات موضوعيه معتقدند كه برائت عقلى جارى نمىشود . « 3 » - دليل برائت عقلى :

--> ( 1 ) همان مدرك ، ص 492 . ( 2 ) همان مدرك ، ص 513 . ( 3 ) اصطلاحات الاصول ، ص 49 .