بر حجيّت برائت عقلى به قاعده « قبح عقاب بلا بيان » استناد كرده‌اند ، به اين بيان : عقل درك مىكند كه هرگاه شارع تكليف را به مكلفين اعلام نكند ، يا اعلام كند ولى به ايشان نرسد و مكلف هم تلاش خود را در جهت رسيدن به حكم واقعى نموده باشد ، در اين صورت تكليفى برعهده مكلف نخواهد بود و اگر مكلف كارى كند كه مخالف با حكم واقعى شارع باشد و شارع بخواهد او را عقاب كند ، اين عقاب قبيح است . به عنوان « قاعده قبح عقاب بلا بيان » مراجعه شود . - فرق بين برائت شرعى و اباحه واقعى : برائت شرعى و اباحه واقعى در نتيجه يكسان هستند . يعنى در هر دو صورت ، مكلف در تكليف مشكوك مخير مىشود بين انجام يا ترك فعل . ولى تفاوت آنها در اين است كه اباحه واقعى در جايى است كه مصلحت و مفسده معدوم شود و يا مصلحت و مفسده‌ى متعلق تكليف مساوى باشد ، در حالى كه برائت نظر به واقع ندارد و ممكن است در موردى مصلحت يا مفسده الزام‌آور هم باشد و شارع نيز حكم الزامى جعل كرده باشد ، ولى چون حكم شارع به مكلف نرسيده است ، مخير است بين انجام يا ترك فعل . « 1 » در پايان مناسب است نظر مرحوم سبزوارى را در مورد برائت ذكر كنيم . ايشان معتقد است كه اصل برائت از امور فطرى عقلايى است به اعتبار قاعده معروف « قبح عقاب بلا بيان » ؛ و ساير ادله كه از كتاب و سنّت اقامه مىشود ، ارشاد

--> ( 1 ) الاصول العامة ، ص 481 .