مجتبى ملكى اصفهانى

388

فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )

مانند برخى از معاملات ربوى يا نوشيدن مشروبات الكلى كه قبل از انقلاب اسلامى در بسيارى از محافل و مجالس رايج بود ، و مانند بسيارى از كشورهاى غربى كه نوشيدن مشروبات الكلى در آنها رواج دارد و مانند روابط بين دختر و پسر و نوع گزينش همسر در برخى جوامع غربى كه هرچند رواج يافته و احيانا عرف معمول برخى از آن جوامع نيز به حساب مىآيد ، ولى چون مخالف شرع محسوب مىشود ، به عنوان عرف فاسد شناخته مىشود . - جايگاه عرف در فقه « 1 » عرف در مباحث فقهى و استنباط احكام در سه نقش مطرح مىشود : 1 - گاهى عرف نقش كاشف حكم شرعى را دارد . يعنى حكم شرعى از عرف استفاده مىشود . در صورتى حكم شرعى از عرف استفاده مىشود كه آن عرف در زمانهاى مختلف رواج داشته تا برسد به زمان معصوم عليه السّلام و از جمله عرفهايى باشد كه مورد تأييد و اقرار معصوم عليه السّلام قرار گرفته باشد . اين چنين عرفى در زمره‌ى سنّت تقريرى است . از همين قبيل است سيره‌ى متشرعه و بناى عقلايى كه در زمان معصوم عليه السّلام رايج بوده و مورد تأييد شارع مقدّس قرار گرفته است . مانند عقد فضولى . 2 - گاهى احكام شرعى روى مفاهيم و موضوعاتى رفته كه شارع تعريف و تحديد آن مفاهيم و موضوعات را به عرف واگذار كرده است . در اين مورد ، احكام تابع موضوعات هستند و با اختلاف عرف ، حكم نيز مختلف مىشود .

--> ( 1 ) الاصول العامه ، ص 422 .