مجتبى ملكى اصفهانى

367

فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )

ولى دلايل اخباريين مردود است زيرا : اولا : مراد از مخاطبين قرآن ، تمام اهل حق و پيروان قرآن است و ظاهر قرآن براى همه قابل فهم است . و امّا آنچه فهم آن اختصاص به افراد خاص مانند معصومين عليهم السّلام دارد ، بطون هفت‌گانه‌ى قرآن و عمق حقايق آن است . علاوه بر اينكه ما حتّى در عمل به ظواهر قرآن نيز ابتدا به سنّت رجوع مىكنيم و كلام معصوم عليه السّلام را در تفسير و تبيين آن جستجو مىنماييم ؛ اين‌ها در حالى است كه خود قرآن در موارد متعدد دعوت به تدبّر و انديشيدن در قرآن نموده و معصومين عليهم السّلام نيز ملاك صحّت و سقم اخبار وارده را قرآن دانسته‌اند ، و اين‌ها همگى دليل بر حجيّت ظاهر قرآن هستند . و ثانيا : شرط تمسّك به ظاهر قرآن ، تحقيق و جستجو و دستيابى به عام و خاص و مطلق و مقيد و محكم و متشابه قرآن است ، و الّا ما هم قبول داريم كه قبل از تحقيق و جستجو نمىتوان به ظاهر قرآن عمل كرد ، ولى بعد از تحقيق و تفحّص لازم و پيدا نكردن خاص يا قيد ، آنگاه شك در وجود مخصّص و قيد ، شكّ ابتدايى است و غير قابل اعتنا . و ثالثا : عمل به ظاهر قرآن تفسير به رأى نيست . « 1 » - منشأ ظهور چيست ؟ بحث ديگر ظواهر اين است كه چه عواملى منشأ ظهور هستند ؟ عواملى را كه منشأ ظهور هستند نمىتوان تحت يك ضابطه‌ى كلى آورد و برشمرد ، ولى برخى از آنها عبارتند از :

--> ( 1 ) تهذيب الاصول سبزوارى قدّس سرّه ، ج 2 ، ص 75 به بعد ، با تلخيص و تصرف .