مجتبى ملكى اصفهانى
279
فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )
ولى اگر داخل تحت عنوان ظلم شود قبيح و زشت و مذموم است . پس چنين نيست كه عدليه بگويند همهى چيزها يا متصف به حسن هستند و يا متصف به قبح تا اينكه اين اشكالات پيش بيايد . - ادلهى عدليه : معتقدين به حسن و قبح عقلى مىگويند : اولا : همهى عقلا ، حتى منكرين دين نيز احسان را پسنديده و خوب و ظلم را ناپسند و بد مىدانند و فاعل احسان را ستايش و فاعل ظلم را ملامت مىكنند . اين مدح و ذم ناشى از اين است كه مثلا عدل را موجب كمال و سازگار با مصلحت نوع انسان مىدانند ، و ظلم را موجب نقص و ناسازگار با مصلحت نوع انسان . و ثانيا : اگر حسن و قبح عقلى ثابت نشود ، اصلا حسن و قبح قابل اثبات نخواهند بود ، حتى از طريق شرع . - توضيح مطلب : همه قبول دارند كه اطاعت اوامر و نواهى شارع واجب است . ولى اين وجوب از كجا ثابت مىشود ؟ حتما مىگويند از امر شارع به وجوب اطاعت اوامر و نواهى . پس مىگوييم : وجوب اطاعت امر دوم از كجا ثابت مىشود ؟ اگر وجوب اطاعت عقلى باشد ، حسن و قبح عقلى ثابت مىشود ، ولى اگر آن وجوب نيز با امر ديگرى از شارع ثابت شود ، دوباره همين سؤال را نسبت به امر سوم مطرح مىكنيم ، و با اين وضع ، تسلسل باطل لازم مىآيد ، مگر اينكه لزوم اطاعت اوامر و نواهى شارع به حكم عقل ختم شود .