مجتبى ملكى اصفهانى
266
فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )
- اقسام حجّت : 1 - حجّت ذاتى : حجّت ذاتى ، حجتى است كه نياز به جعل جاعل ندارد . اين قسم حجّت اختصاص به قطع دارد . زيرا حجيّت از لوازم عقلى و غير قابل اجتناب قطع است و محال است حجيّت از قطع جدا شود . چرا كه قطع ، يعنى كشف واقع و راه به سوى واقع . و البته چنين حجيّتى قابل جعل و انكار شارع نيست ، زيرا مستلزم تناقض است . به عنوان « قطع » رجوع شود . 2 - حجّت جعلى و عرضى : حجّت عرضى ، حجتى است كه ذاتا و فى نفسه صلاحيت حجيّت ندارد ، بلكه حجيّت آن مستند به جعل شارع يا حكم عقل است . اين قسم حجّت ، در امارات و اصول جريان دارد . حديث « 1 » حديث در لغت ، عبارت است از آنچه كه براى ديگرى نقل مىشود ، و آنچه كه به گوينده مىرسد و گوينده آن را به ديگران مىرساند ، خواه از طريق شنيدن و گفتن باشد ، و خواه از طريق مطالعه و كتابت . « 2 » و در اصطلاح حكما و متكلمان عبارت است از آنچه كه مقابل قديم باشد . پس حادث يعنى جديد و واقع شدن چيزى در زمانى كه قبل از آن نبود .
--> ( 1 ) اصول الحديث و احكامه ، ص 19 ؛ اصول الفقه ، ج 2 ، ص 57 ؛ دائرةالمعارف الاسلامية ، ج 3 . ( 2 ) لسان العرب ، مفردات راغب ، مصباح المنير ، ماده « حدث » .