مجتبى ملكى اصفهانى

191

فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )

ايجاب ايجاب در دو معناى مختلف به كار مىرود و اين اختلاف به اعتبار كلمه مقارن با ايجاب است . 1 - ايجاب و قبول : اگر ايجاب همراه با قبول و در مقابل آن استعمال شود ، مراد ايجاب و قبول در عقود است ، و گفته مىشود : هر عقدى مشتمل بر ايجاب و قبول است . در اين لحاظ ، ايجاب عبارت است از لفظ يا عملى كه ابتدا از يكى از دو طرف معامله صادر مىشود ، يا صيغه‌اى است كه از تمليك‌كننده صادر مىشود و قبول ، لفظ يا عملى است كه پس از آن واقع مىشود و يا صيغه‌اى است كه از پذيرنده تمليك صادر مىشود . مثلا در عقد بيع عبارت فروشنده يا عمل وى در تمليك ايجاب است و عبارت يا عمل خريدار قبول است . 2 - ايجاب و وجوب : ايجاب و وجوب از حيث حقيقت واحدند ، ولى لحاظ آنها متفاوت است . يعنى اگر امر را نسبت به آمر ملاحظه كنيم ، ايجاب است ولى اگر امر را نسبت به مأمور به ملاحظه كنيم ، وجوب ناميده مىشود . بالجمله و فى الجملة هرگاه كلمه بالجمله استعمال شود ، مراد تمام آنچه است كه اين كلمه در آن استعمال شده است . مثلا اگر گفته شود : احاديث كتب اربعه ( كافى ، استبصار ،