مجتبى ملكى اصفهانى

110

فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )

شده است . « 1 » - معناى لزوم : لزوم در لغت به معناى ثبوت و جدا نشدن به كار مىرود و در مقابل جواز است . در معاملات هرگاه نسبت به عقدى لزوم به كار مىرود به اين معنى است كه عقد ثابت و غير قابل تغيير است و هيچ‌كدام از دو طرف عقد نمىتوانند آن را برهم زنند ، مگر اينكه شارع مقدس عاملى را معين كرده باشد كه به وسيله آن بتوان اين ثبات و دوام را برهم زد ، مانند خيارات . - معناى اصل : و اما اينكه گفته مىشود : اصل در بيع يا معاملات لزوم است ، مراد از اصل چيست ؟ از اصل معانى متعددى ممكن است اراده شود . 1 - راجح ؛ يعنى ، لزوم رجحان دارد ، زيرا اغلب بيعها لازم هستند . 2 - قاعده‌اى كه از عمومات مورد استفاده در مواقع شك استفاده مىشود مانند : أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ « 2 » . و لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجارَةً عَنْ تَراضٍ « 3 » . و أَوْفُوا بِالْعُقُودِ « 4 » . و « المسلمون عند شروطهم » « 5 » .

--> ( 1 ) المكاسب ، ص 214 ، جامع المقاصد ، ج 4 ، ص 282 . مفتاح الكرامة ، ج 4 ، ص 537 . الحدائق الناضرة ، ج 19 ، ص 3 . مجمع الفائدة و البرهان ، ج 8 ، ص 382 . ( 2 ) البقرة ، 275 . ( 3 ) النساء ، 22 . ( 4 ) المائدة ، 1 . ( 5 ) الوسائل ، ج 12 . ابواب الخيار ، باب 6 ، حديث 2 .