ظنّى كه دليل قطعى شرعى بر حجيّت آن‌ها وارد نشده است . در صورت اوّل و دوّم مىتوان قياس را معتبر دانست . قياس مبتنى بر صورت سوّم معتبر نيست . قياس اولويّت : چنين قياسى در جايى است كه علّت ، در فرع ، قوىتر از اصل باشد . مثل اينكه خداوند - تبارك و تعالى - در مقام نحوه‌ى برخورد فرزند با پدر و مادر مىفرمايد : سخنى كه بيانگر ناراحتى تو از ايشان باشد بر زبان جارى نكن « 1 » . بدون شكّ چنين چيزى موجب رنجش خاطر و اذيت پدر و مادر مىگردد . پس فحش دادن و كتك زدن پدر و مادر به طريق اولى ممنوع خواهد بود زيرا رنجش و اذيت ناشى از ناسزاگويى و كتك ، بسيار شديدتر از سخن حاكى از وجود ناراحتى است . قياس اولويت را « مفهوم موافق » يا « فحوى الخطاب » و « لحن الخطاب » نيز مىگويند . حجيّت و اعتبار قياس : قياس مورد قبول اهل سنّت ، همان « تمثيل » منطقى است . در علم منطق گفته شده كه تمثيل ، موجب حصول يقين نيست ، زيرا وجود شباهت دو موضوع در يك يا دو يا چند مورد ، باعث نمىشود كه بتوانيم حكم به مشابهت كامل آن دو موضوع بنماييم چرا كه ممكن است جهات اختلافى نيز داشته باشند كه ما ندانيم . به‌همين‌جهت است كه قياس مصطلح نزد اهل سنّت كه معادل تمثيل منطقى است از نظر علماى شيعه معتبر نيست . از نظر علماى شيعه ، فقط همان قياس منطقى كه يقين‌آور است حجّت است . علماى شيعه معتقدند كه استنتاج قياس متوقّف بر دو

--> ( 1 ) - الاسراء / 23 .