دوّم : مشتق حقيقت است در حال و گذشته . « 1 » مشروط مشروط ممكن است صفت حكم يا هر موضوع يا محمولى قرار گيرد كه در آن صورت آن حكم يا آن موضوع را « مشروط » گويند . يعنى خود موضوع ، و يا توجّه حكم به موضوع ، داراى شرايطى است كه با وجود آن شرايط ، حكم متوجّه موضوع مىشود ، يا حكم متوجّه موضوعى مىشود كه داراى آن شرايط باشد . مثلا يكى از اقسام واجب « واجب مشروط » است . به عنوان « مقدّمه‌ى وجوب » رجوع شود . مشهور مشهور عبارت است از آنچه كه شهرت پيدا كند . به عنوان « شهرت » رجوع شود . برخى از علماى اهل سنّت خبر مشهور را عبارت از آن خبرى مىدانند كه در اصل ( قرن اوّل هجرى قمرى ) واحد بوده و سپس در قرن دوّم هجرى قمرى انتشار يافته و شهرت پيدا كرده است و گروه زيادى كه امكان ندارد نسبت به كذب هماهنگى كرده باشند ، آن را روايت كرده‌اند و نسبت به بعد از قرن اوّل مانند خبر متواتر است . برخى نيز گفته‌اند : مشهور آن خبرى است كه مورد قبول علما واقع شده است . برخى نيز گفته‌اند : مشهور آن خبرى است كه راه‌ها و سندهاى آن

--> ( 1 ) - مرحوم صاحب فصول ( ره ) مىگويد : اگر مشتق از مبادى متعدى باشد ، هم در حال حقيقت است و هم در گذشته يعنى مشتق حقيقت است در قدر مشترك بين حال و گذشته و اگر از مبادى متعدى نباشد ، تنها در حال حقيقت است . الفصول : 60 . شهيد ثانى ( ره ) مىگويد : استعمال مشتق در حال و گذشته حقيقت است مادام كه مشتق ضد وجودى پيدا نكرده باشد ، ولى اگر صفت نقيض يا ضدى در آن محل تحقّق يافت استعمال مشتق در اين ذاتى كه اكنون صفت ديگرى متضاد يا متناقض با آن صفت قبلى در آن تحقّق يافته است مجاز خواهد بود . تمهيد القواعد : 85 .