مجتبى ملكى اصفهانى

135

فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )

محصور در بيش از دو راه و سند باشد ولى به حد تواتر نرسد . چنين خبرى را « مستفيض » نيز گفته‌اند . سيوطى گفته : قرائت مشهور قرائتى است كه سند آن صحيح باشد ، به حدّ تواتر نرسد ، موافق قواعد زبان عربى باشد و از ديدگاه قرائت نيز غلط به شمار نيايد و نادر نباشد . « 1 » برخى نيز گفته‌اند : مشهور آن خبرى است كه تنها نزد اهل حديث شهرت داشته باشد . يا اينكه مشهور خبرى است كه نزد محدثين و غير محدثين شهرت داشته باشد ، مانند حديث « انّما الاعمال بالنيّات » كه نزد محدثين ، مفسّرين ، فقها و عرفا شهرت دارد . ولى اگر حديثى نزد غير اهل فن حديث شهرت داشته باشد در حالى كه اصلى ندارد ، اين داخل در قسم حديث ضعيف مىشود . « 2 » مشهورات مشهورات از اصطلاحات كاربردى در علم منطق است و مقصود از آن ، قضايايى است كه بين مردم شهرت پيدا كرده و تصديق آن بين تمام يا بيشتر عقلا يا گروه خاصّى از مردم رواج پيدا كرده است ، مانند نيكو بودن عدل و زشت بودن ظلم . اين قبيل قضايا ، واقعيتى جز مطابقت آراى عقلا ندارند . مشهورات اقسام مختلفى دارد از جمله : 1 - واجبات مقبول . 2 - تأديبات مصلحتى . 3 - خلقيات . 4 - انفعاليات ، 5 - عاديات . 6 - استقرائيات . « 3 » توضيح هركدام را در قسمت « صناعات خمس » علم منطق پيگيرى نماييد .

--> ( 1 ) - كشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم : 2 / 1551 . ( 2 ) - اصول الحديث و احكامه : 63 . ( 3 ) - المنطق : 327 .