قاعده‌ى اشتغال به عنوان « اصالة الاحتياط » رجوع شود . قاعده‌ى اصولى به عنوان « قاعده » رجوع شود . قاعده‌ى الجمع مهما امكن اولى من الطّرح به عنوان « الجمع مهما امكن اولى من الطرح » رجوع شود . قاعده‌ى تجاوز و فراغ « 1 » مباحث مربوط به اين قاعده را ضمن چند مطلب به صورت مختصر بيان مىكنيم . 1 - معنى قاعده‌ى تجاوز : اين قاعده مىگويد : هرگاه انسان در وجود و انجام جزئى از عبادت ، بعد از گذشتن زمان و محل آن شكّ كرد ، نبايد به شكّ خود اعتنا كند . مثلا اگر نمازگزار در حال سجده شكّ كرد كه آيا ركوع را انجام داده يا نه ؟ اين قاعده مىگويد : به شكّ خود اعتنا نكن . 2 - معنى قاعده‌ى فراغ : اين قاعده مىگويد : هرگاه انسان بعد از فارغ شدن از عمل ، در صحّت آن عمل شكّ نمود ، به شكّ خود اعتنا نكند . مثلا انسان مىداند نماز ظهر را خوانده ولى

--> ( 1 ) - الرسائل : 410 ؛ تهذيب الاصول سبزوارى ( ره ) : 2 / 293 ؛ علم اصول الفقه : 405 ؛ القواعد الفقهيّه : 1 / 211 ؛ عناية الاصول : 5 / 273 ؛ اصطلاحات الاصول : 198 - 182 ؛ الكفاية با حواشى مرحوم مشكينى ( ره ) : 5 / 59 ؛ فوائد الاصول : 4 / 618 ؛ درر الفوائد : 2 / 558 ؛ نهاية الافكار : 4 ، قسمت دوّم / 37 .