مخصّص « 1 » مخصّص عبارت از آن چيزى است كه به وسيله‌ى آن ، عام تخصيص مىخورد و دامنه‌ى آن محدود مىشود ؛ خواه لفظ باشد ؛ خواه غير لفظ ؛ خواه متّصل باشد و خواه منفصل . شوكانى مىگويد : مخصّص بر معانى مختلفى اطلاق مىشود ؛ گاهى متكلّم را مخصّص مىدانيم و آن‌وقتى است كه متكلّم برخى از آنچه را كه عام شامل مىشود اراده كرده است ؛ و گاهى چيزى را كه براى دلالت بر تخصيص قرار داده شده است مخصّص مىناميم ، مثل اينكه گفته مىشود : سنّت مخصّص قرآن است . « 2 » مخصّص يا لفظى است يا غير لفظى ؛ هريك از اين دو ، يا متّصل است و يا منفصل . توضيح هركدام را در عنوان مربوط بيايد . چه فرقى هست بين نسخ و تخصيص ؟ شوكانى بيست مورد به عنوان فرق بين نسخ و تخصيص ذكر كرده است از جمله : 1 - تخصيص ترك بعضى اعيان است و نسخ ، ترك همه اعيان است . 2 - تخصيص در برخى از حالات بر فعل وارد مىشود ، و نسخ در برخى زمان‌ها . 3 - تخصيص تنها شامل برخى از افراد مىشود ، ولى نسخ شامل تمام افراد مىشود . 4 - تخصيص عبارت از تقليل ( كاستن ) است و نسخ ، تبديل است . « 3 »

--> ( 1 ) - نهاية الاصول : 364 ؛ الوافية : 125 ؛ الموافقات : جزء 3 / 194 ؛ ارشاد الفحول : 141 ؛ المحصول سبحانى : 2 / 475 ؛ المطارح : 192 ؛ المحصول رازى : 1 / 396 ؛ المعتمد : 1 / 233 ؛ كشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم : 1 / 397 ؛ اصطلاحات الاصول : 234 ؛ اصول الفقه : 1 / 132 . ( 2 ) - ارشاد الفحول : 142 . ( 3 ) - همان مدرك .