ضرورى و غيرضرورى ديگر ، دست كشيدم ، و جز اين كار به هيچ كار ديگر نپرداختم ، و هرگز از عهدهء اين شكر نخواهم برآمد . اين كتاب ترجمه‌اى است از متن عربى شرح جمل العلم سيد مرتضى و مشتمل بر اصول معتقدات اسلامى در روش شيعهء اماميه است . در اين كتاب قسمت عمده‌اى از معارف دقيق و اصول كلى علمى و فلسفى گنجانده شده است ، و معتقدات شيعه با فرق ديگر مسلمانان و غيرمسلمانان مقايسه گرديده ، و آنچه بر مبناى اصول تشيع خالص درست به نظر آمده با ذكر دليل و سند محكم به اثبات رسيده است و به اعتراضات مخالفان پاسخ گفته شده است . [ مقام علمي شيخ طوسي ] مصنف اين كتاب ، ابو جعفر محمد بن الحسن الطوسى است ، كه به تعبير بزرگان پس از پيمبر و امامان ، بزرگترين شخصيت جهان اسلام است « 1 » . عبارتى كه از كتاب خلاصهء علامهء حلى درباره‌اش آورده‌اند ، اين است : « شيخ الطايفه و رئيس الطايفه ، جليل القدر ، عظيم المنزله ، نقد عين ، صدوق عارف بالاخبار و الرجال و الفقه و الاصول و الكلام و الادب ؛ و جميع الفضائل تنسب اليه . و مصنف فى كل فنون الاسلام ، و هو المهذب للعقايد فى الاصول و الفروع الجامع لكمالات النفس فى العلم و العمل . و باز علامه از دستخط اجازهء مشايخ ، نقل كرده كه در آن آمده است : « كان هذا الشيخ المطلق رئيس مذهب الحق و اماما فى الفقه و الحديث . از كتاب فوائد الرجاليهء علامه بحر العلوم طباطبائى دربارهء او آورده‌اند كه مىگويد : « محمد بن الحسن بن على الطوسى ، ابو جعفر ، شيخ الطايفه المحقه ، و رافع اعلام الشريعه الحقه ، امام الفرقه بعد الائمه المعصومين و عماد الشريعه و الاماميه فى كل ما يتعلق بالمذهب و الدين . محقق الاصول و الفروع ، و مهذب فنون المعقول و المسموع ، شيخ الطايفه على الاطلاق ، و رئيسها الذى تلوى اليه الاعيان . صنف فى جميع علوم الاسلام . و كان القدوه فى ذلك و الامام . » از كتاب تاريخ مصر كه گردآوردهء يكى از مورخان سنى مذهب است ، آورده‌اند ، كه درباره‌اش گفته است : فقيه الاماميه و عالمهم . تا آنجا كه مىگويد : و كان رافضيا قوى التشيع . از ابن داود آورده شده ، كه درباره‌اش مىگويد : « شيخنا ، شيخ الطايفه و عمدتها قدس اللّه روحه . لم اوضح من يوضح حاله » . از اين توصيفاتى كه درباره‌اش

--> ( 1 ) مطالبى كه در اين قسمت آورده شده ، خلاصهء اندكى است ، از آنچه در كتاب روضات از ص 553 تا ص 561 چاپ سنگى تهران آمده است .