الشريف المرتضى ( مترجم : رحيمى )
37
تنزيه الأنبياء ( ع ) ( فارسى )
اين توبه موجب استحقاق ثواب مىگردد . به اين ترتيب توبه ، ضمانت ثواب است و معنى اين سخن خداى متعال تاب عليه آن است كه خداوند توبه او را پذيرفته و ثواب او را تضمين نموده است و كسانى كه معتقدند آدم عليه السّلام مرتكب گناهى صغيره شده بايد اين پاسخ را بپذيرند زيرا اگر گفته شود : چگونه توبهاش پذيرفته شده است و گناهش ( نافرمانىاش ) بخشيده مىشود ؟ چارهاى جز بازگشت به آنچه ذكر نموديم ندارند . ( يعنى مراد از توبه همان ضمانت ثواب است ) . و اين نيز مقبول و پذيرفته است كه توبه از جانب كسى كه مرتكب قبيحى نشده است ، واقع گردد . زيرا توبه نشانهء پيوستن به خدا و بازگشت بهسوى اوست و جهت حسن آن در اين مقام ، يافتن استحقاق ثواب و نشانى از لطف پروردگار است . همچنانكه پسنديده است از شخصى كه بهطور قطع به عدم استحقاق عقاب خود يقين دارد نيز ، واقع شود . ديگر اينكه توبه موجب ساقط شدن جزء يا همهء عقاب نيست و به همين دليل توبه از گناهان صغيره را گرچه در ساقط شدن توبيخ و عقاب مؤثر نباشد ، جايز دانستهاند . اما اگر گفته شود : ظاهر قرآن مخالف مدعاى ماست ، زيرا در قرآن آدم عليه السّلام از خوردن آن گياه منع شده است و در اين مورد فرموده است : وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونا مِنَ الظَّالِمِينَ « 1 » يا آيهء أَ لَمْ أَنْهَكُما عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ « 2 » كه نشان مىدهد آن حضرت نافرمانى كرده ، كار نهىشدهاى را انجام داده است نه اينكه به آنچه بدان مأمور شده رها كرده است . مىگوييم : نزد ما امرونهى داراى صيغهاى خاصّ نيستند بهگونهاى كه اشتراك و احتمال ديگرى در آن وجود نداشته باشد . بلكه گاهى امر به صيغه نهى و نهى به لفظ امر است و نهى بودن نهى به سبب كراهت آن چيزى است كه از آن نهى شده است . پس اگر خداى متعال فرموده است : وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ در حالى كه نزديك شدن به آن مورد كراهت نبوده است ، در حقيقت خداوند نهىكنندهء از آن نبوده است . همچنانكه وقتى فرمود : اعملوا ما شئتم وَ إِذا حَلَلْتُمْ فَاصْطادُوا « 3 » امر را اراده نفرموده و خداوند آمر ( دستوردهنده ) نبوده است . چه اينكه اگر سخن اين گروه درست بود كه وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ براى ترك تناول از آن گياه بوده ، لازم بود كه دستور به صيغه امر مىآمد درصورتىكه آن را نهى شده ناميد و فرمان خداوند به آن حضرت ،
--> ( 1 ) - بقره ( 2 ) آيه 35 . به اين درخت ( گياه ) نزديك نشويد كه از ستمگران خواهيد شد . ( 2 ) - اعراف ( 7 ) آيهء 22 . آيا شما را از آن درخت ( گياه ) نهى نكردم ؟ ( 3 ) - مائده ( 5 ) آيهء 2 . امّا هنگامى كه از احرام بيرون آمديد صيد كنيد .