در مورد جايز شمردن ارتكاب صغيره توسط پيامبران عليهم السّلام ، ميان ما [ شيعه ] و معتزله ، بنا به تحقيق ، اختلافى اندك وجود دارد . غالب معتزله ، انجام گناهانى را بر ايشان جايز مىشمرند كه سزاوار عقاب نبوده ، تنها از ثواب ايشان مىكاهد . ابو على جبّايى « 1 » معتقد است : صغيره ، گناهى است كه عقاب و تنبيهى ندارد . گويى اعتقاد ايشان برآن است كه آنچه سزاوار نكوهش و عقابى باشد از پيامبران واقع نمىشود . و اين مطابق نظر شيعه است چه اينكه شيعه تنها ارتكاب تمام معاصى ( نافرمانيهايى ) را از پيامبران عليهم السّلام نفى مىكند بدان جهت كه انجام‌دهندهء هر معصيتى مستحقّ نكوهش يا عقوبتى است زيرا احباط « 2 » در نظر ايشان باطل و مردود است . و اگر قائل به احباط نباشيم هيچ معصيتى نخواهدماند مگرآنكه فاعل آن مستحق نكوهش و عقاب خواهد بود و چنانچه استحقاق نكوهش و عقاب از پيامبران عليهم السّلام نفى شود لازم مىآيد كه ارتكاب همهء گناهان از سوى ايشان منتفى باشد . بنابراين اختلاف شيعه و معتزله به مسئله احباط مربوط مىشود و اگر احباط باطل و مردود دانسته شود هر دو بر اين رأى متفقند كه هيچ گناهى از پيامبران عليهم السّلام سر نخواهد زد ، زيرا در اين صورت آنان را سزاوار نكوهش و عقاب مىكند . اما مىتوانيم چنين فرض كنيم كه در مورد گناهان صغيره و كبيره مسئله به همان گونه‌اى است كه معتزله بدان معتقدند . ولى بنا به آنچه بيان خواهيم داشت ، و با فرض صحت نظر ايشان ، نمىتوانيم همين گناهان صغيره را هم براى ايشان جايز شمريم . پاك دانستن همهء پيامبران عليهم السّلام از همهء گناهان همه آنچه كه پيامبران عليهم السّلام را از آن منزه دانسته ، وقوع آن را از سوى ايشان ممنوع مىدانيم ، مستقيم يا غير مستقيم به استناد دلالت معجزهء آنان مىباشد . بدين معنى كه اگر معجزهء مدعيان نبوت و پيامبرى به مقام تصديق [ الهى ] رسيده باشد و مخاطب اين سخن خداى متعال كه : « راست مىگويى تو فرستاده و خليفهء منى » قرار گيرند ، به‌طور قطع اين معجزه ، ايشان را از دروغ

--> ( 1 ) - ابو على ، محمد پسر عبد الوهاب جبّائى ( م 303 ه ) از پيشوايان معتزله و سرآمد متكلّمان عصر خود بوده است . - م . ( 2 ) - احباط عمل عبارت از واقع شدن آن بر خلاف وجهى است كه از آن سودى برده مىشود ( الذّخيرة فى علم الكلام ) ، تباه كردن و ضايع گرداندن كار . براى آگاهى بيشتر مىتوان به تفسير آيهء 65 سورهء زمر ( 39 ) و آيات بسيار ديگرى كه از موضوع « حبط عمل » سخن گفته‌اند مراجعه كرد . - م .