نابغهء عظيم ، در پنج بعد نمودار گشته است : 1 - رد آراء متكلمان مخالف و مقابله با آنها . 2 - نقد عقلى آراء عالمان موافق . 3 - تهذيب و تنظيم علوم اسلامى . 4 - تنوع و بسيارى آثار و نوشته‌ها در مسائل گوناگون علمى و استدلالى . 5 - تأكيد شديد بر مسئلهء رهبرى و فلسفهء سياسى در اسلام . شيخ بزرگوار مفيد ، در همهء جنبه‌هاى ياد شده ، داراى مقامى است بس ارجمند . بنابراين آنچه دربارهء او و مقام او گفته‌اند درست است نظير اينكه : « آراء و عقايد شيعه در تأليفات او گرد آمده و محفوظ مانده است » . يا : « او را بر هر دانشمندى حقى است » . يا : « او بود كه علم اصول فقه را منقح كرد . » يا آنچه علامه شيخ فضل اللّه زنجانى ، بر اساس مآخذ ، گفته است : مقام و مرتبهء علم پس از مقام و مرتبهء نبوت جاى دارد . . . و عالمان عامل ، كه صاحب دو فضيلت و جامع دو سعادت - علم و عمل - شده‌اند ، و بسيار اندكند ، داراى مزيتى بزرگند ، و نسبت به ديگران امتيازى آشكار دارند . به اين دليل كه اين دسته از عالمان ، جان خود را در راه خدا نهادند ، و براى به دست آوردن خشنودى خداوند ، كوششهاى بسزا كردند . تا آنجا كه نگهبانان دين و نواميس دين شدند ، و پاسداران مرزهاى شريعت و حدود خدايى ، و