شكست اين انقلاب در همه‌جا پاى استعمار را محكم مىكند . لذا مبارزه و جهاد كنونى . . . آن‌چه از اين انقلاب تا حال حاصل شده با كمال هوشيارى حفظ گردد . » « 1 » مواضع سياسى آيت الله گلپايگانى قدّس سرّه در دوران اختناق رژيم ستمشاهى پهلوى و در مقابله با حوادث سهمگين سال‌هاى تبعيد امام خمينى قدّس سرّه ، مواردى پيش آمد كه صداى اين مرد بزرگ تنها صدايى بود كه از حوزه‌ى علميه‌ى قم برخاست و به نهضت شور و توان بخشيد . آيت الله گلپايگانى قدّس سرّه در رابطه با وضع خفقان‌آورى كه توسط رژيم حاكم ايجاد شده بود و خود از نزديك شاهد آن بود - به طورىكه تمام رفت‌وآمدها و سخنرانىهايش كنترل مىشد - در يك سخنرانى تند عليه رژيم به جو حاكم در كشور شديدا اعتراض نموده ، چنين بيان مىكنند : « اين‌چه وضعى است كه در مشهد هرجا مىخواهيم برويم و بازديد از هركسى كه مىكنيم ، مأموران ساواك پشت سرم مىآيند ، آخر خوب است با يك پيرمرد روحانى اين‌گونه معامله شود ؟ مگر بايد براى رفتن به مشهد از شما اجازه بگيريم ؟ » « 2 » دولت پهلوى در اواخر دهه‌ى 30 تا اوايل دهه‌ى 40 ، با اتخاذ استراتژى جديد ، سعى فراوان نمود كه جامعه‌ى ايران را از بافت سنتى و مذهبى خارج كرده ، كشور را به سمت و سوى مدرنيزاسيون سوق دهد . اولين برنامه‌ى اصلاحى رژيم ، اصلاحات ارضى بود كه در زمان دولت امينى با فشار و الزام آمريكا انجام گرفت و آخرين آن ، زمان دولت هويدا فروش اقساطى زمين به كشاورزان بود . رژيم پهلوى ، پس از رحلت آيت الله بروجردى قدّس سرّه در فروردين 1340 به منظور كاستن توان رهبران مذهبى در ايران ، به فكر انتقال نهاد مرجعيت از قم به نجف افتاد و بر اين اساس ، هم‌زمان با ايجاد زمينه‌هاى مناسب براى

--> ( 1 ) . همان ، ص ص 628 - 649 ( 2 ) . على كريمى جهرمى ، پيشين ، ص 95 و نيز ر . ك : اسناد مربوط به مسافرت‌ها