محمد مهدى امامى
13
زندگى نامه آيت اللّه العظمى سيد محمد رضا گلپايگانى ( قده ) به روايت اسناد ( فارسى )
پيشگفتار قرن اخير به ويژه سالهاى پس از انقلاب مشروطيت در ايران ، يكى از دورههاى اساسى تبيين و تطور انديشهى سياسى شيعه به شمار مىآيد كه فرايند تاريخى ادبيات شيعه را وارد مرحلهى جديدى كرد و تجربههاى قابل توجهى از بازشناسى و درون تبيينى را از خود به يادگار گذاشت ؛ اين تجربهها به شكل عميقى تحت تأثير بحرانها و چالشهاى تئوريك و بالمآل عملىاى قرار داشت كه تفكر دينى را با خطر جدى روبهرو مىساخت . تجربهى حضور علماى مذهبى در انقلاب مشروطيت و ناكامىهاى پس از آن ، تكوين و تكشيل دولت پهلوى و توسعهى انديشههاى غير دينى و به تبع آن عقبنشينى مذهب از جامعه ، گسترش اصلاحطلبى دينى در جهان اسلام و تأثير آن بر ايران ، توسعه و بسط گفتمان تجدد غربى مبتنى بر جدا انگارى عرصهى دين از سياست ، افزايش نفوذ دولتهاى خارجى در ايران ، احساس ضعف اسلام در صحنهى بين الملل ، بسط انديشههاى چپ و ماركسيستى و در نهايت توسعهى استبداد و فشار دولتى ، جملگى فضاى تنفس دين را كاملا تنگ مىنمود و اين عوامل ايجاب مىكرد كه دانشوران و متفكران دينى ، كاوشى بنيادين را به منظور پاسخگويى به شرايط جديد ، آن هم در درون دين ، دنبال كنند . « 1 » مهمترين كوشش در جهت پاسخگويى به شرايط جديد و بحرانهاى نظرى و خلأ تئوريك موجود در عرصهى نظام سياسى و حكومت را عالمان دينى در كنار رهبر انقلاب اسلامى ايران امام خمينى قدّس سرّه انجام دادند . طرح نظريه و حمايت همهجانبهى
--> ( 1 ) . جلال درخشه ، تبارشناسى نظريهى حكومت در انديشهى امام خمينى قدّس سرّه ، فصلنامهى علوم سياسى ، مؤسسهى آموزش عالى باقر العلوم عليه السّلام ، سال چهارم ، شمارهى 13 ، تابستان 1380 ، ص 206 .