باشد مىگيرد . جناياتى كه در سرمايه‌دارى غرب ديده مىشود به جهت آنست كه معنويت و اخلاق را از دست داده‌اند و اسلام به اين موضوع بسيار اهميت مىدهد و در بحثهاى زير بنائى اين موضوع را ذكر كرديم . اسلام مسلمانى را مسلمان مىداند كه آنچه براى خود مىخواهد براى ديگران بخواهد و آنچه بر خود نمىپسندد بر ديگران هم نپسندد : « ترضى للناس ما ترضى لنفسك و تكره لهم ما تكره لنفسك » « 1 » تقريبا بيش از صد روايت از پيامبر ( ص ) و ائمه ( ع ) با همين مضمون نقل شده است . اسلام مسلمانى را كه خدعه كند و در معامله تقلّب نمايد و به ديگران ظلم روا دارد اصلا مسلمان نمىداند : « من غشّنا فليس منّا » « 2 » اسلام اجحاف و بىانصافى را ممنوع مىداند و حتى در برخى روايات سفارش شده كه مسلمان در چيزهاى جزئى ضرورى از مسلمان ربح نگيرد . امام صادق عليه السلام سودى را كه با مضاربه برايش آوردند چون در معامله اجحاف شده بود ، قبول نكرد و با تأسف فرمود پيدا كردن رزق حلال بسيار مشكل است . « 3 » . نبايد گمان شود اين گونه روايات ضامن اجراء ندارد ، همين روايات و آيات و تربيت اسلامى است كه افراد بسيارى را به جامعه تحويل داده و مىدهد كه زندگيشان وقف رفاه جامعه بوده و هست ، ما اگر بخواهيم تربيت اسلام و تأثير آن را دريابيم بايد همه‌ى جامعه‌ى اسلامى را با جوامع ديگر مقايسه كنيم تا حقيقت آشكار شود ، جوامع متمدّن غربى علم دارد ، تمدّن دارد ، نزاكت دارد ، ظاهرى مؤدّب دارد ، امّا عاطفه ، انسانيت ، ديگرگرائى و فداكارى ندارد . قرآن و روايات و تاريخ اسلام افرادى را به ما نشان مىدهد كه با تربيت اسلام به مقام والاى انسانيت رسيده‌اند و هم‌اكنون نيز افرادى اين

--> ( 1 ) - اصول كافى ج 2 ص 146 ( 2 ) - وسائل الشيعه ج 12 روايات باب 86 از ابواب مالكيت ( 3 ) - وسائل الشيعه ج 12 روايات باب 9 و 10 و 26 از ابواب آداب تجارت