معادن هم از انفال است قسمت چهارم از ثروتهاى طبيعى معادن است ، و حيات و اقتصاد بسيارى از كشورهاى وابسته به همين ثروت طبيعى است ، و استثمارگران نيز كه بفرموده‌ى پيامبر ( ص ) مثل انسانهاى گرسنه كه بر ظرف غذا هجوم آورند بر مسلمانان هجوم آورده‌اند ، براى غارت همين ثروتهاى طبيعى تلاش مىكنند ، و براستى اگر سران ممالك اسلامى به خود مىآمدند ملل اسلامى در جهان از جهت ثروت و تمدّن از همه برتر مىبودند . از رواياتى استفاده مىشود كه معادن جزو انفال و ملك حكومت است « 1 » و بر رويهم روايات از نظر سند و دلالت تمام است . البته از رواياتى كه در مورد پرداخت خمس معادن وارد شده فهميده مىشود كه حكومت اسلامى اجازه‌ى حيازت معدن را داده است ، چنان كه از مرتكزات مسلمين نيز همين است ؛ ولى اين ارتكاز و آن روايات هيچيك دلالت ندارد كه كسى با حيازت معدن ، مالك آن نيز مىشود ، و فقط مىتوان گفت همه حق استفاده از معدن را دارند ، بنابراين : الف‌معادن چه در اراضى موات و چه در اراضى آباد و ملكى اشخاص ، ملك امام است ؛ زيرا كسى اگر زمينى را آباد نمايد مالك زمين خواهد بود نه مالك چيزى كه متعلق به ديگرى است و در آن زمين موجود است . ب‌با حيازت كسى مالك معدنى نمىشود ، و آنچه از متون اسلامى درمىيابيم اينست كه احياءكننده‌ى معدن يا حيازت كننده‌ى آن فقط مىتواند از آن بهره‌بردارى كند .

--> ( 1 ) - وسائل ج 6 باب 1 انفال روايت 20 و 28 و 32