الشيخ حسين المظاهري

19

مقايسه اى بين سيستمهاى اقتصادى ( فارسى )

اين‌گونه زمينها چنان كه از آيه‌ى شريفه استفاده مىشود ملك دولت بوده و اختيار آن صرفا بدست دولت است . و نام بردن از مساكين و ابن السبيل در آيه به جهت بيان مصرف ، و بعبارت ديگر داعى جعل حكم مىباشد و به همين جهت در روايات « فيئ » از جمله‌ى انفال به شمار رفته است ؛ و نيز طبق آيات بعد اين آيه و در تاريخ و روايات مسلّم است كه رسول اكرم ( ص ) فيئ بنى النضير را به مهاجرين اختصاص داد و به انصار بهره‌يى از غنائم منقولات عطا نفرمود جز به سه نفر از آنان‌كه بهره‌يى يافتند . جنگلها و نيزارها اين‌گونه اراضى در فقه « عامرة بالاصالة » نام دارد يعنى زمينهايى كه خودبخود آباد است مثل جنگلها و نيزارها و هر زمينى كه آباد ش و كسى آن را آباد نكرده باشد ، بنابراين جز يره‌ها اگر آباد باشد در حكم همين زمينهاست و گرنه از زمينهاى موات محسوب مىشود . زمينهايى كه خودبخود آباد هستند جزو اموال دولتند و در روايات انفال هم از جمله انفال به حساب آمده‌اند ؛ و دليلى بر جواز تصرف اين‌گونه زمينها نيست ، بنابراين اگر كسى بخواهد درختهاى جنگلى را قطع كند و خانه و باغ بسازد دليلى بر جايز بودن آن نداريم بلكه دليلى بر جايز بودن استفاده از آن نيز در دست نيست ، جز آنكه سيره‌ى قطعيه است كه همه حق استفاده از جنگلها را داشته‌اند مثل استفاده از معادن كه انشاء الله در آينده مباحث آن خواهد رسيد . بنابراين بايد گفت همه‌ى افراد مىتوانند از اين‌گونه زمينها به قدر نياز استفاده كنند ، ولى در شرع براى تصرّف در آنها و يا استفاده از آنها براى افزودن ثروت ، دليلى نداريم .