گمراهىيى را كه آنها در آن فرو رفته‌اند و هدايتى را كه ما برآنيم ، كاملا مىشناسم و در مورد اين واقعيت يقين و اطمينان كامل دارم ، و من به ديدار پروردگارم مشتاقم و پاداش نيكويش را انتظار مىبرم . لكن مرا از اين كه حكومت بر اين امت را نابخردان و زشتكارانش عهده دار شوند و مال خدا ( و درآمد عمومى ) را ملك انحصارى و دستاورد خويش گردانند و بندگان خدا را بردهء ابزارسان سازند و با مردم صالح به جنگ باشند و با منحرفان ستمگر در يك حزب ، اندوه فرا مىگيرد و غم مىخراشد . » ( 1 ) 31 - در نامه اى به زياد بن ابيه ، چنين مىفرمايد : « معاويه شيطان مطرود را مىماند كه به انسان از برابر و از پشت و از چپ و راست رو مىآورد . بنابر اين از او بر حذر باش و باز در احتياط باش و باز هم در پرهيز باش ، و السلام » ( 2 ) 32 - هنگامى كه يارانش را فرمان مىدهد كه رهسپار جنگ با معاويه شوند ، در نطقى مىفرمايد : « به طرف دشمنان خدا رهسپار شويد ، به سوى دشمنان سنن پيامبر ( ص ) و قرآن ، به سوى باقيماندهء قبائل مشرك و مهاجم ، و آنان كه مهاجران و انصار را كشته‌اند » ( 3 ) 33 - در نطقى كه مردم را به جهاد بر ضد معاويه مىخواند ، مىفرمايد : « ما انشاء اللَّه به طرف كسى رهسپار خواهيم شد كه نابخرد گشته است و از پى چيزى برآمده كه حق او نيست و نه مىتواند بر آن دست يابد ، به سوى معاويه و سپاهش آن دار و دستهء تجاوزكار و گردنگش و ديكتاتورمنش داخلى ، كه شيطانى فرماندهيشان مىكند و با برق فريبناكىهايش و با نيرنگش به راه خويش مىكشاندشان » ( 4 ) . 34 - در نطقى به صفين ، چنين مىفرمايد : « آنگاه مردم به سراغ من آمدند - در حالى كه من از حكومتشان بر كنار بودم - و به من گفتند : بيعت كن .

--> ( 1 ) - الامامة و السياسة 1 / 113 + شرح ابن ابى الحديد 2 / 37 . ( 2 ) - شرح ابن ابى الحديد 4 / 68 . ( 3 ) - كتاب صفين 105 + جمهرة الخطب 1 / 142 . ( 4 ) - كتاب صفين 126 .