يا چنان كه ابن مزاحم نوشته فرمود : « از اين راه مردى در مىرسد كه به هنگام مردن بر غير سنتم مىميرد . » ( 1 ) اين را حافظ بلاذرى ، در جلد اول تاريخش چنين ثبت كرده است : عبد اللَّه بن صالح از قول يحيى بن آدم از شريك از ليث از طاووس از عبد اللَّه بن عمرو بن العاص مىگويد : در خدمت پيامبر ( ص ) نشسته بودم . فرمود : از اين راه مردى در ميرسد كه روزى كه مىميرد در حالى كه دينى غير از دينم دارد مىميرد . من ( يعنى عبد اللَّه پسر عمروعاص ) پدرم را گذاشتم تا لباسش را بپوشد بيمناك از اين كه او در رسد . ناگاه معاويه در رسيد . بلادزى مىگويد : اسحاق از قول عبد الرزاق بن همام از ابن طاووس از پدرش از عبد اللَّه بن عمرو بن العاص مىگويد : در خدمت پيامبر ( ص ) نشسته بودم . . . ( تا آخر همان روايت ) . بررسى سند اين روايت علامه ، سيد محمد مكى بن عزوز مغربى مىگويد : « حديث اول ، رجال سندش همگى رجال صحيح هستند حتى » ليث « كه او از رجال » مسلم « ( محدث معروف ) است و او ابن ابى سليم است ، و گر چه در بارهء او ، به خاطر اختلاف حواسى كه آخر عمرى پيدا كرده حرف هست ، اما ابن معين و ديگران او را » ثقه « و مورد اعتماد شمرده‌اند و شوكانى نيز همين نظر را داشته است . بعلاوه ، توهمى كه در اين روايت وجود دارد ، به وسيلهء سند دوم كه روايت اسحاق باشد بر طرف مىشود ، زيرا در اين روايت مطلب را از طاووس نه ليث ، بلكه پسرش عبد اللَّه نقل مىكند ، و سند اين روايت ، الحمد اللَّه متين و محكم است . » ( 2 ) 5 - در حديث مشهورى آمده است كه فرمود : « معاويه در تابوتى از آتش در پائينترين طبقهء دوزخ است و از آنجا داد مىزند : اى خداى پر مهر ! اى خداى نعمت بخش ! اينك بدادم برس كه قبلا سرپيچى نمودم و از تبهكاران بودم » . ( 3 )

--> ( 1 ) - كتاب صفين 247 . ( 2 ) - العتب الجميل ، 86 . ( 3 ) - تاريخ طبرى 11 / 357 + كتاب صفين 243 + عبارت حديث از تاريخ طبرى است .