وَ ما جَعَلَهُ اللَّهُ اى - الامداد و الارداف ، إِلَّا بُشْرى - ما يؤذن بالمسرّة . و قيل : - معناه - ما قدّر اللَّه وقعة بدر إِلَّا بُشْرى لكم ، وَ لِتَطْمَئِنَّ بِهِ قُلُوبُكُمْ اى - و تسكن به قلوبكم . وَ مَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ قيل - من لم يطلب النصرة بالذل و الافتقار لا ينالها ، لانّ النصرة بالقوة و القدرة منازعة الربوبيّة و من نازع المولى قهره . إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ لا يغلب ، حَكِيمٌ يضع الشيء موضعه . إِذْ يُغَشِّيكُمُ النُّعاسَ قراءة مكى و ابو عمر و بفتح يا و شين النعاس برفع ، يعنى - كه خواب در سر شما مىپيچد تا از شما گروهى بر پاى از خواب سر خود در بر مىآوردند . قراءت مدنى يغشيكم بضم يا و كسر شين ، بتخفيف ، النعاس منصوب . باقى بتشديد شين . و معنى هر دو يكسان است . فيكون الفعل مستنداً الى اللَّه عز و جل لتقدم ذكره فى الاية التي قبل هذه الآيه : - اى : - يغشيكم اللَّه عز و جل النعاس ، آن گه كه اللَّه خواب در سر شما ميكشد . أَمَنَةً مِنْهُ يعنى امنا من عند اللَّه عز و جل . قال الزجاج امنة منصوب مفعول له ، كقولك فعلت ذلك حذر الشر ، يقول امنهم اللَّه عز و جل امناً حتى يغشيهم النّعاس لما وعدهم النصر ، يقال امنت امنا و امانا و امنة ، معناه سكنوا الى وعد اللَّه فناموا لانّ الامن ينيم و الخوف يسهر . ابن مسعود گفت : النوم عند القتال امن من اللَّه عزّ و جل و النّوم فى الصلاة من الشيطان . وَ يُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّماءِ ماءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ روز بدر كافران پيش از مسلمانان بسر آب رسيدند و آنجا فرو آمدند ، و مسلمانان از آب بازماندند و به ريگستانى فرو آمدند كه چهار پايان را پاى به ريگ فرو مىشد . در خبر است كه : « ناموا حتى احتلم اكثرهم فاصبحوا مجنبين » ، در آن حال مسلمانان فروماندند ، و شيطان ايشان را وسوسه كرد كه چه اميد داريد بظفر ؟ و چه ظن برى ؟ كه آب ايشان دارند و جاى خوش و هامون ايشانراست و قوت و شوكت و كثرت ايشان راست و شما مىگوييد كه اولياء خدائيم و رسول خدا با ماست و آن گه با جنابت و حدث نماز ميكنيد و بتشنگى روز و شب ميگذاريد . اين چنين وسوسه‌ها در دل ايشان افكند ، تا رب العالمين بجلال عزت خويش و كمال مهربانى خويش ميغ و باران با ايشان فرو گشاد ، و بسيار ايشان را باران باريد و مسلمانان از ان بخوردند و غسل بكردند ، و راويه‌ها و مطهره‌ها از ان پر كردند ، و گرد از جامهء خويش پاك فرو شستند ، و آن زمين ريگستان بباران سخت گشت ، و چهارپايان مردمان در آن روان