آنست كه حلالست ، و به اين يك دفعه كه از آن چيزى خورد حرام نگشت ، و معنى امساك از آن برنخاست ، و قول ديگر آنست كه حرام است ، و اين موافق مذهب ابو حنيفه است و بناء مسأله بر آنست كه ترك اكل بنزديك شافعى نه از شرائط امساك است ، و بنزديك بو حنيفه از شرايط امساك است ، و همچنين خلاف است در فريسهاى پيش ، بنزديك شافعى همه حلال‌اند قولا واحدا ، و بنزديك بو حنيفه همه حرامند ، اما فريسهء باز اگر چه از آن بخورد حلالست باتفاق . ثمّ قال : « وَ اتَّقُوا اللَّهَ » اى فى اوامره و نواهيه ، « إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ » . الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ - اين يوم آن روز عرفه است كه مصطفى ( ص ) بموقف بود ، و اين طيبات هم بهيمة الانعام است . وَ طَعامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ - ذبائح اهل تورات و انجيل است . « أُحِلَّ لَكُمُ » اى حلال لكم . ميگويد : ذبائح جهودان و ترسايان شما را حلالست كه مسلمانانيد ، و همچنين ذبائح هر كس كه در دين ايشان شد پيش از مبعث مصطفى ( ص ) . اما آن كس كه از دينى ديگر وادين ( 1 ) ايشان شود بعد از مبعث مصطفى ( ص ) ، ذبيحهء وى حلال نيست ، و ذبائح ترسايان عرب هم حلال نيست كه مصطفى ( ص ) گفت : « ما نصارى العرب باهل الكتاب ، لا تحلّ لنا ذبائحهم » . امّا اطعمهء ايشان بيرون از ذبائح ، علما در آن مختلف‌اند . بيشتر بر آنند كه حلالست همچون ذبائح گفتند : طعام لفظى است كه بر همهء مأكولات افتد . اما كتابى كه بوقت ذبح نام ديگر برد ، نه نام اللَّه ، در آن ذبيحهء وى دو قول است : بيك قول حرام است ، لما روى ان ابن عمر قال : « لا تأكلوا ذبائح النصارى ، فانّهم يقولون باسم المسيح ، و انهم لا يستطيعون ان يهدوكم قد أضلوا انفسهم » ، و بيشترين علما بر آن قول‌اند كه حلالست . شعبى و عطا گفتند : اذا ذبح النصرانى ، و قال باسم المسيح ، فانّه

--> 1 - نسخهء ج : فادين بادين .