كفره لا فى مال و لا فى دم . ميگويد : مگر ايشان كه توبت كنند از شرك و كفر ، و در اسلام آيند پيش از آنكه در دست شما افتند ، و ايشان را عقوبت كنيد ، كس را بر ايشان راهى نه ، و حدى برايشان لازم نه . اسلام آن همه از ايشان برداشت و مغفرت اللَّه در ايشان رسيد ، لقوله تعالى : إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ ما قَدْ سَلَفَ ، و قال النبى ( ص ) : « الاسلام يهدم ما قبله » . اين حكم مشركان است ، ايشان كه توبه كنند از محاربت و باسلام درآيند ، اما مسلمانان كه از محاربت و راه زدن توبه كنند علما در آن مختلف‌اند ، و احوال در آن مختلف است : اگر پس از آن توبت كند كه در دست امام افتاده باشد ، و بر وى ظفر يافته ، آن توبت هيچ حكم از احكام شرع از وى بازندارد ، و تغيير در آن نيارد ، و گر پيش از آن توبت كند ، حقوق آدميان چون ضمان اموال و وجوب قصاص ، هيچ چيز « 1 » از وى اسقاط نكند . اما حقوق اللَّه تعالى بر دو ضربست : بعضى از آن بمحاربت مخصوص است ، و هو انحتام القتل و الصلب و قطع اليد و الرجل ، اين همه بيفتد « 2 » ، و بعضى آنست كه بمحاربت مخصوص نيست چون حد زنا و حد شرب خمر ، اين دو قولى باشد : بيك قول بيفتد ، و بيك قول نه . سدى گويد : اگر محاربى بزينهار آيد و توبت كند پيش از آنكه امام را برو دستى بود ، يا كسى برو ظفر يابد ، خود بازآيد و توبت كند ، و امان جويد ، او را توبت پذيرند ، و امان دهند ، و بجنايات گذشته او را نگيرند . گفتا : و دليل برين قصهء على الاسدى است ، مردى محارب بود راهزن ، فراوانى از خون و مال مسلمانان در گردن وى ، و ائمه و عامه پيوسته در طلب وى بودند ، و بر وى ظفر مىنيافتند . آخر روزى كسى را ديد كه اين آيت ميخواند : قُلْ يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ . آن بر دل وى اثر كرد ، و همچون مرغ نيم بسمل بارى چند در خاك بغلطيد ، سلاح بيفكند ، و برخاست

--> ( 1 ) - نسخهء ج : هيچيز . ( 2 ) - نسخهء الف : بيوفتد .