فمن نفسك ؟ معنى آنست كه هر چه به تو رسد از نيك و بد اين جهانى از خدا است ، تو در ميانه كه اى ؟ اين نفس تو كيست ؟ و اين قراءت بو جعفر است روايت دختر وى ميمونه . و بدان كه معتزله را و قدريه را درين آيت قوت نيست ، و نه ايشان را حجّت است ، كه اين نه « ما اصبت » است كه ما أَصابَكَ است ، و سخن نه در آن ميرود كه از بنده آيد از نيكى و بدى ، سخن در آنست كه ببنده رسد از نيك و بد . و نظير اين در قرآن فراوان است : أَنْ لَوْ نَشاءُ أَصَبْناهُمْ بِذُنُوبِهِمْ ، ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ ، ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ الآية ، نُصِيبُ بِرَحْمَتِنا مَنْ نَشاءُ . و سرّ مسأله آنست كه حسنه و سيّئة درين آيت نه از فعل و كسب بنده است ، و ازينجا كه ثواب و عقاب در آن نه پيوسته است ، و وعد و وعيد در آن نه بسته است . نظير اين در قرآن : إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِها ، فَإِذا جاءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قالُوا لَنا هذِهِ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَطَّيَّرُوا بِمُوسى وَ مَنْ مَعَهُ . اين همه حسنات و سيّئات از اسباب است نه از اكتساب ، و آنچه از اكتسابست و ببنده منسوب ، به ثواب و عقاب پيوسته است ، چنان كه گفت : مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها الآية ، و مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْها وَ هُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ ، وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ . الحسين بن الفضل را پرسيدند ازين آيت ، جواب داد : انّ الحسنات و السّيّئات فى هذه الآية ماسّات لا ممسوسات . قال : و هى النّعماء و الرّخاء و الشّدّة و البلاء . اين همه آنست كه ربّ العزّة بعلم رفته ، و قلم سابق ، بر بندگان نوشته است ، و نه از عمل و از كسب بنده است . و از بهر اين عادت رفته است كه گويند : اصابنى بلاء ، اصابنى فرح و محبوب ، و كس نگويد : ، اصابتنى الصّلاة و الزّكاة و الطّاعة و المعصية .