عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
438
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
در قيامت از ايشان كدام يكى شما را با نفعتر باشد ، و به كار آمدهتر . ابن عباس گفت : اطوعكم للَّه عزّ و جلّ من الآباء و الانبياء ارفعكم درجة يوم القيامة ، هر كه امروز در دنيا خداى را فرمان بردارتر ، فردا در قيامت درجهء وى برتر ، و منزلت وى نزديك حق بزرگوارتر . اگر پدر را درجه برتر از درجهء فرزند بود ، ربّ العالمين وى را شفيع فرزند كند ، تا بشفاعت پدر درجهء فرزند بدرجهء پدر رسد ، و اگر فرزند را درجه برتر بود ، از بهر پدر شفاعت كند ، تا او را بدرجهء فرزند رساند . يعنى كه شما امروز ندانيد كه فردا درجهء كدام يكى برتر بود ، و نفع از كدام يكى طلب بايد كرد . فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً - عليما بالاشياء قبل خلقها ، حكيما فيما دبّر من الفرض . فريضة نصب على الحال المؤكّدة من قوله : و لأبويه ، اى و لأبويه و لهؤلاء الورثة ما ذكرنا مفروضا ، ففريضة مؤكّدة لقوله تعالى : يُوصِيكُمُ اللَّهُ . . . وَ لَكُمْ نِصْفُ ما تَرَكَ أَزْواجُكُمْ - درين آيت بيان ميراث شوهران است و جفتان ايشان ، و ميراث اولاد امّ . امّا شوهر صاحب فرض است ، و فرض وى گاه نيمه باشد و گاه چهار يك : اگر با وى فرزند زن نبود و نه فرزند پسرش ، فرض وى نيمه باشد ، چنان كه اللَّه گفت : وَ لَكُمْ نِصْفُ ما تَرَكَ أَزْواجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ ؛ و اگر با وى فرزند بود از وى يا از شوهرى ديگر ، يا با وى فرزند پسر زن بود ، فرض وى چهار يك باشد ، چنان كه گفت : فَإِنْ كانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِها أَوْ دَيْنٍ . اما زنان منكوحه اگر يكى باشد تا چهار ، فرض ايشان ربع است يا ثمن ميان ايشان بسويّت : اگر با ايشان فرزند شوهر نبود و نه فرزند پسرش ، فرض ايشان ربع است يعنى چهار يك . چنان كه اللَّه گفت : وَ لَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ ؛ و اگر با زن فرزند شوهر باشد ، از وى ، يا از زنى ديگر ، يا فرزند پسرش ،